Bewaarmachine levert meer donororganen op

, door Diane Romashuk
foto: Antoinette Borchert

​Mensen worden steeds ouder, en orgaandonoren dus ook. De kwaliteit van oudere donororganen is minder dan die van jongere. Om oudere organen toch te kunnen transplanteren ontwikkelden artsen en onderzoekers van het UMCG een nieuw machinaal bewaarsysteem voor donornieren en -levers. Hiermee kunnen ze beter en langer worden bewaard en neemt de slaagkans van transplantaties toe. Henri Leuvenink, hoofd van de sectie van het chirurgisch laboratorium, vertelt.

Lange tijd was er maar één manier waarop donornieren en –levers in het UMCG werden bewaard. “In een zakje met koude vloeistof en op ijs”, vertelt Leuvenink. “Zo kon je ze een dag tot anderhalve dag levensvatbaar houden.”

Tegenwoordig is dat in veel gevallen korter. “Oudere orgaandonoren hebben vaak al meerdere ziektes en aandoeningen gehad, waaronder ouderdomsziekten zoals diabetes en hoge bloeddruk. Donororganen van mindere kwaliteit kun je met deze methode minder lang bewaren, maximaal vijftien uur.”

Omdat de wachtlijsten voor orgaandonatie lang zijn en donoren schaars, is het van groot belang dat ook deze oudere organen kunnen worden getransplanteerd.

De Kidney Assist

"We hebben zeg maar de laatste Apple onder de bewaarmachines"​

UMCG-onderzoeksleider in biomedical engineering Gerhard Rakhorst, emeritus hoogleraar biomedical engineering en hoogleraar transplantatie Rutger Ploeg kozen er daarom zo'n dertien jaar geleden voor de bewaartechniek te verbeteren.

Samen met chirurgen, biologen en wetenschappers als Leuvenink, ontwikkelden ze de eerste Groninger preservatiemachine waarin donornieren langer en beter kunnen worden bewaard: de Kidney Assist.

Spierpijn

De Kidney Assist bestaat uit een niercassette, een oxygenator en een pomp. “De pomp spoelt koude bewaarvloeistof door het orgaan”, vertelt Leuvenink. “Normaal maak je energie uit glucose, maar daar is zuurstof bij nodig. Buiten het lichaam krijgt het orgaan dat niet voldoende. Daardoor kan celzwelling ontstaan of melkzuur, wat hetzelfde effect geeft als spierpijn. Je koelt dus om de stofwisseling te verlagen. De oxygenator zorgt voor zuurstof zodat het orgaan minder last heeft van het tekort daaraan.”

Van orgel naar nieuwe Apple

Deze techniek was niet helemaal nieuw. In de jaren zestig ontwikkelde wijlen Folkert Belzer, transplantatiechirurg in Wisconsin, als eerste een koelende bewaarmachine waarin hij donororganen meerdere dagen kon bewaren.

“Een van orgelformaat. Hij had er speciaal een busje voor gekocht zodat hij het apparaat kon vervoeren en de organen snel kon ophalen”, zegt Leuvenink. “De Groninger variant is in essentie hetzelfde maar veel kleiner, de oxygenator is wel nieuw. We hebben zeg maar meer de laatste Apple onder de bewaarmachines.”

Testen

Wat de machines voor patiënten kunnen betekenen, toonde het promotieonderzoek van UMCG-onderzoeker Cyril Moers aan. Leuvenink: “Hij vergeleek resultaten in een Amerikaanse database. Daaruit bleek dat het bewaren van organen in een preservatiemachine eigenlijk altijd beter is dan de traditionele manier.”

Als nieren getransplanteerd worden kan het soms even duren voor ze in het nieuwe lichaam werken, geeft hij als voorbeeld. In veel gevallen voorspelt dit een kortere levensduur van het orgaan. “Zo'n 30 procent van de donornieren gaat niet langer dan tien jaar mee, van de nieren die traag op gang komen is dat vijftig procent. Maar de kans dat deze vertraging optreedt neemt met vijftig procent af als de nier na uitname snel op een machine wordt bewaard.”

Uitgeprobeerd op varkensnieren

Het onderzoek van Moers werd gevolgd door een internationale studie waarin voor het eerst in Europa de oude manier van preserveren en machinepreservatie werden vergeleken. De resultaten zijn in het toonaangevende vaktijdschrift The New England Journal of Medicine gepubliceerd. In Frankrijk is de Kidney Assist succesvol uitgeprobeerd op varkensnieren. Een Europees consortium waarin het UMCG participeert test de machine vanaf begin volgend jaar op menselijke organen in Nederland, België en Engeland.

Warme winst

Het bewaarsysteem met de pomp is in principe geschikt voor alle organen. In Groningen is al een vergelijkbare machine voor donorlevers gemaakt. En ondertussen wordt alweer een stap vooruit gedacht.

 Leuvenink: “Voor levers willen we kijken of je ze in plaats van koud ook warm kunt bewaren. Bij tests waarbij slechte levers bij varkens werden geïmplanteerd, gingen de ontvangers na een dag dood, ook na machinepreservatie. Als je de levers warm kunt bewaren kun je ze met de pomp misschien zo ver krijgen dat ze zelf weer gal gaan aanmaken. Met warme preservatie zouden veel meer organen voor transplantatie in aanmerking komen. Van het bewaren op machines verwachten we dat het in de toekomst twintig tot dertig procent meer bruikbare organen oplevert. Als we in warme preservatie slagen, zou dat wel eens vijftig procent kunnen zijn.”

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.