Bloedstolling bij leverfalen in wankel evenwicht

, door Henk Hellema

​Aan patiënten die een levertransplantatie ondergaan, werden tot voor kort veel bloedtransfusies gegeven. Uit voorzorg, vanwege een verhoogd risico op bloedingen. Ten onrechte, zegt transplantatiechirurg Robert Porte. “Wij hebben laten zien dat bloedtransfusies averechts werken.” Samen met biochemicus Ton Lisman doet hij onderzoek naar de bloedstolling bij ernstig zieke leverpatiënten.

Een levertransplantatie is bijna een routine-operatie geworden. In Groningen worden er jaarlijks ongeveer zestig gedaan. Maar na de ingreep kan er nog wel het één en ander misgaan. Door afstoting van de nieuwe donorlever, maar ook door veranderingen in de bloedstolling.

Door de leverziekte én door de transplantatie zelf lijkt de bloedstolling van slag. Niet zo verwonderlijk, aangezien vrijwel alle stoffen die bij bloedstolling betrokken zijn, in de lever worden aangemaakt.

“Lange tijd werd aangenomen dat deze patiënten door veranderingen in de bloedstolling een verhoogd risico op bloedingen liepen,” zegt Porte. “Onderzoek van ons heeft echter laten zien, dat dat niet het geval is.”

Aanjagers

De bloedstolling bestaat uit een groot aantal eiwitten die bij schade aan een bloedvat, in een kettingreactie, het gat weer afdichten. Het bloed stolt en vormt tenslotte een korstje. Prachtig. Maar het is niet wenselijk dat het bloed al stolt, wanneer het bloedvat nog intact is. Er kan een bloedpropje worden gevormd dat een bloedvat afsluit. Er is dan sprake van trombose.

Bloedstolling is een zeer ingewikkeld proces. Naast stoffen die de stolling in gang zetten, kent deze ook remmers. Porte omschrijft de bloedstolling als een balans tussen 'aanjagers' en remmers. “Slaat de weegschaal door naar de kant van de aanjagers dan ontstaat trombose, slaat die uit naar de kant van de remmers dan is er een verhoogde kans op bloedingen.”

Een verkeerd beeld

Bij ernstige leverziekten leek die balans verstoord. “Gangbare technieken om veranderingen in de bloedstolling aan te tonen gaven ons een verkeerd beeld van wat er bij leverpatiënten aan de hand was,” aldus Lisman.

“Met behulp van moderne onderzoekstechnieken hebben we kunnen aantonen dat de balans niet verstoord is, maar nog steeds in evenwicht. Het evenwicht is echter wel veel wankeler geworden.”

Ernstig zieke leverpatiënten die in aanmerking komen voor een levertransplantatie,  hebben dus geen verhoogde kans op bloedingen door een verlaagde stolling, aldus Porte.

“Dat heeft gevolgen voor hun behandeling. Vanwege dat risico werden aan deze patiënten veel bloedtransfusies gegeven. Maar die werken averechts. Ze verstoren juist het wankele evenwicht. Bovendien blijken deze transfusies de bloeddruk die in de buikaders bij deze patiënten al verhoogd is, nog aanzienlijk te doen stijgen. Juist die extra bloeddrukstijging kan voor meer bloedingen bij de operatie zorgen.”

Met onze inzichten schoppen we, nog steeds, tegen heilige huisjes aan, zegt Porte. “Toch zijn er ook steeds meer onderzoekers die onze inzichten delen.”

Trombose

Het onderzoek heeft nog meer opgeleverd. Na de operatie blijken de patiënten eerder een verhoogde kans op trombose dan op bloedingen te hebben. Trombose in de levervaten kan een bedreiging voor de nieuwe lever vormen. Lisman: “Het risico op trombose werd steeds aan de operatie zelf geweten, maar blijkt ook het gevolg te zijn van veranderingen in de bloedstolling.”

Aan levertransplantatie-patiënten zou je daarom na de operatie antistolling willen geven, zegt Porte. “Maar aan wie? We richten ons nu op onderzoek om bloedverdunners bij levertransplantatiepatiënten goed te kunnen doseren. Na de operatie zouden alle patiënten dan uit voorzorg antistolling kunnen krijgen zonder dat ze het risico op een bloeding lopen.”

De nieuwe inzichten in de bloedstolling van patiënten met leverfalen hadden we niet verworven zonder een goede klik tussen laboratorium en kliniek, benadrukt Porte. “Ton en ik spreken elkaars taal, we hebben hetzelfde doel voor ogen. We fungeren voortdurend als sparringpartners in het uitwisselen van plannen en ideeën. Dat blijkt heel goed te werken.” 

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.