Wat is de beste plek voor de oudere patiënt?

, door Margriet Bos
foto: Antoinette Borchert

Een oudere patiënt in het ziekenhuis, daar gaat meestal een hele medische geschiedenis en een persoonlijk levensverhaal aan vooraf. Het ziekenhuis hoeft niet de juiste plek te zijn voor deze patiënt. SENIORLINES van het UMCG doet onderzoek hoe en waar patiënten van 70 jaar of ouder het beste behandeld, verpleegd of verzorgd kunnen worden.

“’s Ochtends, na de onderzoeken en visites, kom ik langs”, zegt researchverpleegkundige Ruth Hiltermann. Ze draagt hippe All Stars, want ze loopt negen verpleegafdelingen af om bij deelnemers aan haar onderzoek langs te gaan.

“We willen weten hoe de opname van invloed is op hun leven en een beeld krijgen van wat wenselijk en wat onwenselijk is. Wat ik merk is dat ze vaak een enorme behoefte hebben om te praten. De meeste gesprekken duren zo’n drie kwartier.”

Verrassende antwoorden

Hiltermann is een van de onderzoeksmedewerkers van SENIORLINES. “Wat we ook graag willen weten, is welke patiënten risico lopen om af te takelen door een ziekenhuisopname. Een van de onderwerpen die SENIORLINES onderzoekt, is de zelfredzaamheid voor, tijdens en na de ziekenhuisopname.

“Wat we merken is dat mensen vinden dat zorgverleners haastig zijn. Letterlijk ervaren ze ‘snelle voetstappen’ die langskomen.”

“We vragen dan bijvoorbeeld ‘Hebt u hulp nodig bij het bereiden van een maaltijd?’ Een 82-jarige man antwoordde ooit: ‘Ja, soms heb ik wel een kookboek nodig.’”

De meeste deelnemers hebben de wens zelfstandig te blijven wonen en auto te blijven rijden. Deze vorm van onderzoek laat veel ruimte voor individualiteit.

“De man van zeventig die in het ziekenhuis komt, omdat hij tijdens het joggen is geschept door een brommer, heeft een heel ander verhaal dan de oudere man die zegt: ‘Als ik nog een vriendin zou hebben, zou ik nog wel willen leven.’”

Partner van de patiënt

Wat uit de verhalen ook naar voren komt, is dat er verschil kan zijn tussen wat de patiënt wenselijk vindt en wat de partner wenselijk vindt.

“Wanneer een partner zegt: ‘Je bent schathemeltjerijk want je hebt mij toch?’ kan de patiënt voor een dilemma komen te staan als hij moet kiezen voor een ingrijpende operatie die hij eigenlijk niet meer wil. Wanneer we vragen wat het meest gewenst is, kunnen we ook als antwoord krijgen: ‘Samen met de partner nog zo lang mogelijk in de tuin werken.’ Wat ik vaak tegenkom, is dat mensen geen pijn meer willen hebben, omdat ze toch niet meer beter worden. Dat is voor velen heel wat anders dan pijn verdragen als ze nog wel beter kunnen worden.”

Haastige zorgverleners

Uitgangspunt van het onderzoek is dat er aandacht in de zorg moet komen voor wat belangrijk en gewenst is voor kwetsbare oudere patiënten en wat minder gewenst.

“Wat we merken is dat mensen vinden dat zorgverleners haastig zijn. Letterlijk ervaren ze ‘snelle voetstappen’ die langskomen. Soms hebben de patiënten hun gehoorapparaat nog niet in en krijgen niet alles van het gesprek mee. Wat ze erg waarderen is wanneer een arts of verpleegkundige zegt: ‘We zullen goed op u passen’. Dat geeft vertrouwen.”

Een jaar na de opname

“Wanneer mensen veel aandoeningen hebben die hen beperken, kan het zijn dat ze veel beter af zijn als ze thuis blijven en daar verpleging en verzorging krijgen. Allemaal redenen om te bekijken en te bespreken of een ziekenhuisopname echt gewenst is.”

Na een jaar belt Hiltermann de mensen die ze sprak weer op en vraagt wat ze nú het meest en minst wenselijk vinden als ze weer in het ziekenhuis zouden worden opgenomen. De meeste ouderen geven aan dat ze wel weer opgenomen zouden willen worden als ze beter kunnen worden dan ze voor de ziekenhuisopname waren.

Maar een jaar is lang, weet Hiltermann. Daarom gaat ze de deelnemers nu ook na drie maanden bellen. “Wellicht horen we dan andere verhalen. Want de mensen die na een jaar nog leven, zijn er vaak goed doorgekomen. Ik spreek de mensen niet die in dat jaar zijn overleden.”

Veel wetenschappelijk onderzoek naar de oudere ziekenhuispatiënt is er nog niet. Maar nu we met z’n allen echt heel oud worden en vaker complexe zorg nodig hebben, is het wel zo fijn om te weten hoe deze zorg het beste (georganiseerd) kan zijn.

Wat we al wel weten: 30 procent van de ouderen krijgt tijdens of na de ziekenhuisbehandeling te maken met functieverlies, 1 op de 5 ervaart complicaties zoals een delier of acute verwardheid en een kwart komt drie maanden na ontslag te overlijden.

Is het slim wanneer oudere, complexe patiënten kiezen voor een zware behandeling? Zijn zij beter af met thuisverpleging en verzorging en mogelijk zelfs met thuisbehandeling? Waar hebben ze de minste kans op een delier of plotselinge achteruitgang?

Het Groningen Epidemiologic Research into an Ageing Society (GERAS) volgt UMCG-patiënten die kwetsbaar zijn en complexe zorg nodig hebben om hun kwaliteit van leven te verbeteren en zo gezond mogelijk ouder te worden.

SENIORLINES is onderdeel van GERAS en heeft als doel de ziekenhuisopname beter te laten aansluiten op de behoeften van ouderen. Het onderzoek is gestart in 2014 en loopt in ieder geval tot 2018.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.