De ontstuitbare opmars van de technisch geneeskundige

, door Theone Joostensz
foto: Henk Veenstra

​Ze zijn de new kids on the block, en de missing link tussen arts en techniek: technisch geneeskundigen, ofwel TG'ers. Ze zijn bezig aan een heuse opmars binnen het UMCG.

Joep Kraeima, technisch geneeskundige op de afdeling Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie (MKA) van het UMCG, houdt wel van een uitdagende puzzel. Als hij een complexe kaakreconstructie uitvoert op de computer, is hij dan ook in zijn element.

170912_beeld_technische_geneeskunde.jpg“Soms moet de chirurg een stuk kaak weghalen bij de patiënt, bijvoorbeeld omdat daar een tumor zit”, vertelt Kraeima. “Voordat die operatie in het echt plaatsvindt, voer ik hem eerst virtueel uit. Op basis van alle scans en met behulp van een computerprogramma teken ik de tumor in en bewerk deze softwarematig. Daarna transplanteer ik op het scherm een stukje donorbot uit het kuitbeen of het bekken van de patiënt naar diens kaak.

“Nadat het operatieplan is besproken en goedgekeurd, maak ik een of meerdere mallen met een 3D-printer zodat we het benodigde bot tijdens de operatie precies op maat kunnen zagen. Als je uiteindelijk op de operatietafel ziet hoe alle puzzelstukjes naadloos op hun plek vallen, dan geeft dat wel een kick.”

Max Witjes, hoofd- halsoncoloog bij de afdeling MKA, is blij met Joep. “Omdat hij de operaties virtueel voorbereidt, kan ik sneller en preciezer werken”, zegt hij. “Dat scheelt zo een uur opereren. Dankzij de 3D-technologie die Joep bedient, kunnen we implantaten plannen en protheses op maat maken. Bovendien herstellen patiënten beter omdat we ook de hersteloperaties plannen.”

Robotarm

Kraeima werkt in een klinisch fellowship bij het UMCG in samenwerking met de Universiteit Twente om zich verder te specialiseren in zijn vakgebied. Dat geldt ook voor technisch geneeskundige Simeon Ruiter. Op de afdeling Hepato-Pancreato-Biliaire chirurgie (HPB) en Levertransplantatie wordt Ruiter opgeleid tot ‘ablatiespecialist’.

Ablatie is een techniek waarbij tumoren in de lever met een speciale naald door de huid worden aangeprikt. De punt van de naald wordt verhit door middel van microwave golven zodat de tumor afsterft. Het UMCG gebruikt hiervoor een robotarm om de tumoren nauwkeuriger aan te kunnen prikken. Om met deze robotarm te kunnen werken, heeft Ruiter zowel zijn technische als medische kennis nodig.

“Als TG'ers fungeren we als link tussen de arts en de techniek”, zegt hij. “Omdat wij weten wat een arts doet en hoe hij denkt, komen wij met technische oplossingen die ook echt in de praktijk werken.”

Voorheen ging het aanprikken van levertumoren handmatig, vertelt Koert de Jong, lever- pancreas-chirurg bij de afdeling HPB en Levertransplantatie.

“Dat kostte veel tijd en je wist nooit helemaal zeker of je de tumor volledig had doodgebrand. Als arts constateerde ik het probleem wel, maar ik miste de technische know-how om er iets aan te doen. Een paar jaar geleden kwamen we in contact met een bedrijf uit Enschede dat bezig was met de ontwikkeling van een robotgestuurd naaldpositioneringssysteem. Zodoende kwam ook Simeon hier, vanuit de opleiding Technische Geneeskunde aan de Universiteit Twente. Hij brengt zijn kennis op een fantastische manier in. Dankzij hem kunnen we nu drie tot vier ablaties per dag doen. Een enorme efficiëncyslag.”  

Hybride OK

Witjes en De Jong verwachten dat er in de toekomst veel werk is binnen het UMCG voor TG'ers. “Steeds meer artsen zien de meerwaarde van technisch geneeskundigen”, zegt Witjes.

“Denk ook aan de komst van hybride OK's waarbij je scans en MRI's kunt maken tijdens een operatie. Zo'n kamer staat vol met complexe, softwarematig aangestuurde apparatuur. Wie gaat al die apparatuur vullen met data? Wie doet de beeldbewerking? Het neerzetten van zo'n OK is één ding, maar dan begint de show pas. Als je alles uit de techniek wilt halen wat erin zit, dan hebben we straks veel meer TG'ers nodig.”

Superspecialisatie

Maar zitten TG'ers eigenlijk niet in het vaarwater van artsen? “Je moet wel in elkaars domein opereren om elkaar echt te begrijpen en samen te kunnen werken”, antwoordt Kraeima. “Maar we gaan helemaal niemand van z'n plek verdringen. TG'ers doen geen volledige geneeskundige opleiding, wij superspecialiseren ons op een bepaald deelgebied. Wij vervangen geen artsen. We willen juist samen mét artsen een stap verder zetten.”

En bij die samenwerking hebben patiënten baat, aldus Ruiter: “Onlangs hadden we hier een jongeman van in de dertig met een vijftal uitzaaiingen in de lever. Die zaten ook nog eens op heel lastig bereikbare plekken. Tijdens de bespreking werd getwijfeld of we nog wel wat voor hem konden doen. Er werd al gedacht aan palliatieve chemotherapie. Dankzij de robotarm hebben we toch alle tumoren kunnen bereiken en verbranden. Dat is de winst van deze technologie: je kunt patiënten behandelen waar eerst geen behandeling mogelijk was. Mensen krijgen weer een toekomst.”

De Universiteit Twente startte in 2003 met de opleiding Technische Geneeskunde. De aanleiding hiervoor was dat de technologie binnen de gezondheidszorg steeds belangrijker en complexer wordt, en er professionals nodig zijn die zowel diepgaande kennis van technologie als van geneeskunde hebben. Meer informatie over de opleiding staat op de website van de Universiteit Twente

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.