Doodgeboortes voorkomen met goede voorlichting over leefstijl

, door Jan Jaap Erwich
foto: Martin Christopher Parker / Shutterstock

De sociale ongelijkheid in Nederland en de moeilijkheid om voorlichtingsprogramma's en hulpprogramma's te financieren en te implementeren leiden tot onnodig veel doodgeboren baby's. Met de juiste maatregelen kunnen we dat voor een deel terugdringen, stelt UMCG-hoogleraar Verloskunde Jan Jaap Erwich.

In Nederland zijn er jaarlijks ongeveer 1600 baby's die dood worden geboren of vlak na de bevalling sterven. Soms is dit het gevolg van een ernstige aangeboren ziekte en had dit niet, of zeer moeilijk, voorkomen kunnen worden.

Maar van die 1600 doodgeboren baby's sterven jaarlijks ongeveer 350 baby's zonder aangeboren afwijking aan het einde van de zwangerschap. Dat betekent dat er bijna dagelijks ergens in Nederland een baby dood wordt geboren wiens dood wellicht voorkomen had kunnen worden.

​​Gebrek aan kennis

​​Uit onderzoek blijkt dat vooral de mensen met een lage sociaaleconomische status een groter risico lopen dat hun kind dood wordt geboren of vlak na de bevalling sterft. Gebrek aan kennis over de invloed van leefstijl op de gezondheid van het kind en het tijdig opsporen van complicaties zijn hier voor een belangrijk deel debet aan.

Lang niet iedereen weet dat roken en alcohol drinken tijdens de zwangerschap de gezondheid van het kind in gevaar kan brengen.​Zo zijn adviezen over het slikken van foliumzuur niet bij alle vrouwen bekend, blijkt uit recent onderzoek. Door vanaf vier weken voor de zwangerschap foliumzuur te slikken kan het risico op een baby met een neuraal-buisdefect (een open ruggetje) aanzienlijk worden teruggebracht, en daarmee de ernstige gevolgen voor de gezondheid van de baby.

Met name allochtone en laag opgeleide vrouwen blijken niet, of niet op tijd foliumzuur te slikken omdat de voorlichting hierover hen niet bereikt. Dat geldt voor meer adviezen: lang niet iedereen weet dat roken en alcohol drinken tijdens de zwangerschap de gezondheid van het kind in gevaar kan brengen.

Niet iedereen weet dat bepaalde voedingsmiddelen, zoals rauw vlees en rauwmelkse kazen, infecties kunnen veroorzaken die een miskraam of doodgeboorte kunnen veroorzaken.

En niet iedere zwangere gaat op tijd en regelmatig naar de verloskundige voor controle. Een te hoge bloeddruk of zwangerschapsdiabetes worden daardoor niet altijd op tijd ontdekt en behandeld, wat de gezondheid van moeder en kind in gevaar kan brengen.

​​​​Goede hulp- en voorlichtingsprogramma's 

Met goede voorlichting over leefstijl voor, tijdens en na de zwangerschap kan het aantal doodgeboren baby's in Nederland worden teruggebracht. Hiervoor zijn goede hulp- en voorlichtingsprogramma's nodig. Bezuinigingen op dergelijke programma's treffen de mensen die de hulp het meeste nodig hebben en maken de sociale ongelijkheid in Nederland alleen maar groter, en verhogen het risico op onnodige doodgeboortes.

Daarbij blijft het lastig om effectieve programma's te implementeren. De gemeente heeft een rol in preventieve gezondheidszorg, maar dit is de laatste jaren onder druk gekomen door de vele transities waarmee de gemeenten worden geconfronteerd. Gelukkig komen er ook nieuwe initiatieven, zoals een programma van de gemeente Groningen voor de ontwikkeling van zorgpaden voor kwetsbare zwangeren.
Met goede hulp en voorlichting over leefstijl kan het aantal doodgeboren baby's in ons land nog verder teruggebracht worden.​
Met de juiste aanpak kan het aantal doodgeboren baby's teruggebracht worden. Dat bleek ook in de afgelopen jaren. Tussen 2000 en 2010 lag het aantal doodgeboortes in Nederland aanzienlijk hoger dan nu. Structurele veranderingen in de zorg hebben gezorgd voor een sterke daling van het aantal doodgeboren kinderen.

Zo wordt in elk Nederlands ziekenhuis elke baby die dood wordt geboren of kort na de geboorte sterft, volgens protocol besproken. Daarbij wordt gekeken wat er is mis gegaan, en of, en hoe, dit voorkomen had kunnen worden. Van elke situatie wordt geleerd. Ook de samenwerking tussen verloskundige en gynaecoloog is sterk verbeterd.

Deze maatregelen werpen hun vruchten af. In geen enkel ander land is in de afgelopen jaren het aantal doodgeboortes sterker gedaald dan in Nederland. Maar we zijn er nog niet.

​Investeren in plaats van bezuinigen

Met goede hulp en voorlichting over leefstijl kan het aantal doodgeboren baby's in ons land nog verder teruggebracht worden. Dit is niet gemakkelijk; het zal tijd en geld kosten om met goede voorlichting en hulp de juiste doelgroepen te bereiken. Dat betekent ook meer investeren in plaats van bezuinigen.

De kenniskloof over gezond leven voor en tijdens de zwangerschap moet worden overbrugd. Want dit probleem, waar zo veel ellende achter schuil gaat, verdient aandacht en aanpak. Alleen dan kan het onnodig hoge aantal doodgeboren baby's worden teruggebracht.

Wereldwijd offensief
Wereldwijd sterven er jaarlijks minstens 2,6 miljoen baby's voor, tijdens of vlak na de bevalling, waarvan ongeveer driekwart plaatsvindt in landen in Zuidelijk Afrika en Zuidoost-Azië. Op dinsdag 19 januari startte het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet een groot offensief het hoge aantal doodgeboren baby's wereldwijd onder de aandacht te brengen. In diverse wereldsteden worden symposia georganiseerd. Hoogleraar Verloskunde Jan Jaap Erwich van het UMCG werkte mee aan de speciale thema-editie van The Lancet met een bijdrage over het voorkomen van doodgeboortes in westerse landen. Bekijk deze thema-editie van The Lancet.​ 

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.