Een winkel vol antwoorden

, door Marte van Santen
foto: Henk Veenstra

​Stel, je hebt als organisatie een onderzoeksvraag op gezondheidsgebied, waar je graag een gedegen antwoord op wilt. Maar je hebt niet de kennis of de middelen om zelf wetenschappelijk onderzoek uit te voeren. Dan kun je kosteloos aankloppen bij de Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid van het UMCG.

Onderzoek doen naar vragen uit de samenleving en zo de kloof tussen de wetenschap en de maatschappij verkleinen; dat is het niet geringe doel van de zes wetenschapswinkels van de RUG.

“Zo gewichtig als het klinkt, zo laagdrempelig is onze dienstverlening”, benadrukt Jolanda Tuinstra, coördinator van de wetenschapswinkel die zich bezighoudt met vragen op het terrein van geneeskunde en volksgezondheid. “Iedere organisatie die baat heeft bij het inzetten van wetenschappelijke kennis, heten we van harte welkom.”

Vertalen naar een praktische vraag

Zelf gespecialiseerd in toegepast gezondheidsonderzoek is Tuinstra bij uitstek in staat om vraagstukken van maatschappelijke organisaties, patiëntenverenigingen, projectgroepen of goede doelen naar een praktische onderzoeksvraag te (helpen) vertalen.

Vervolgens zoekt zij er een student bij die het onderzoek wil uitvoeren. Dat kan bijvoorbeeld een geneeskunde-, psychologie- of sociologiestudent zijn. Meestal zitten die in de laatste fase van hun studie.

“Een mooi voorbeeld is een project over de uitkomsten van mindfulnesstraining voor mantelzorgers”, vertelt Tuinstra. “Dat pilotonderzoek hebben we gedaan in opdracht van onder andere Humanitas en de gemeentes Assen en Groningen. Omdat ze daar zelf geen budget voor hadden, kwamen ze bij de wetenschapswinkel terecht.”

Het onderzoek liet zien dat mantelzorgers na de training duidelijk minder gezondheidsklachten hadden en een betere kwaliteit van leven ervoeren. “Naar aanleiding daarvan heeft zorgverzekeraar Menzis besloten om mindfulnesstrainingen in het aanvullende zorgpakket voor haar verzekerde mantelzorgers op te nemen. Zo’n directe en grote maatschappelijke impact van een onderzoek is natuurlijk fantastisch.”

Stopbarrières

Een andere organisatie die van de diensten van de Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid gebruikmaakte, is Verslavingszorg Noord Nederland (VNN). “We hebben bij VNN weliswaar zelf een onderzoeksafdeling”, zegt verslavingsarts Robert van de Graaf, “maar daar wordt vooral promotieonderzoek gedaan. Er was geen ruimte om zelf op zoek te gaan naar het antwoord op deze vraag.”

Vandaar dat Van de Graaf eind vorig jaar zijn licht opstak bij Jolanda Tuinstra. “Ik maak me al jaren hard voor het rookvrij krijgen van de geestelijke gezondheidszorg”, vervolgt hij. “Van oudsher roken er relatief veel GGZ-medewerkers. Ik wilde weten welke stopbarrières VNN-medewerkers ervaren, zodat we ze daar als organisatie zo goed mogelijk bij kunnen helpen.”

Zo verscheen geneeskundestudent Janina Bron ten tonele. In het laatste jaar van haar studie moest zij twintig weken onderzoek doen. Op zoek naar een goed onderwerp las ze op de website van haar faculteit over de onderzoeksvraag van VNN.

“Verslavingszorg heeft me altijd getrokken”, aldus Bron. “In mijn studie was daar relatief weinig aandacht voor, dus het onderzoek leek me een uitgelezen kans om meer ervaring in het veld op te doen.”

In het najaar van 2015 ging Bron voor VNN aan de slag. In goed overleg met Van de Graaf en Tuinstra formuleerde ze een heldere onderzoeksvraag en ontwikkelde een tool om stopbarrières in kaart te brengen.

Een andere kijk

“We hebben er bewust voor gekozen om zowel (ex-)rokers als mensen die nooit hebben gerookt te bevragen”, vertelt ze. “Het vermoeden was namelijk dat beide groepen wel eens een heel andere kijk op de zaak zouden kunnen hebben.”

Dat bleek inderdaad het geval. “Niet-rokers dachten dat medewerkers niet alleen door ‘interne’ factoren – zoals gebrek aan motivatie – worden belemmerd om te stoppen, maar ook door externe omstandigheden. Denk aan de aanwezigheid van rokende collega’s of patiënten in de omgeving, of een gebrek aan tijd om een hulpprogramma te volgen. Maar volgens de rokers zelf doen die externe factoren niet echt ter zake; zij ervaren de grootste hindernissen in zichzelf.”

Herhalen

Van de Graaf vindt de uitkomsten belangrijk voor organisaties die hun medewerkers willen ondersteunen bij het stoppen. “Het onderzoek van Janina was een pilotstudie”, zegt hij.

“De resultaten hebben me er nog meer van bewust gemaakt dat rokers en niet-rokers echt anders naar de wereld lijken te kijken. Dat inzicht kunnen we gebruiken om hulp op maat te ontwikkelen. Om daar meer input voor te krijgen, wil ik het onderzoek graag verbreden. We zouden het bijvoorbeeld kunnen herhalen bij de RUG en het UMCG. Deze instellingen willen namelijk ook een rookvrijbeleid ontwikkelen. Daarover zijn we nu in gesprek.”

Intussen is Jolanda Tuinstra alweer druk met allerlei nieuwe onderzoeksvragen. Want de behoefte aan kennis en inzicht? Die raakt nooit op.

Voor iedere vraag een winkel
De Rijksuniversiteit Groningen heeft zes wetenschapswinkels die vragen beantwoorden op heel verschillende terreinen: bètawetenschappen, talen, cultuur en communicatie, onderwijs, economie en bedrijfskunde, filosofie en geneeskunde en volksgezondheid. Gezamenlijk voeren zij jaarlijks zo’n 150 onderzoeken uit. In 2014 behandelde de Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid 22 vragen. Hieraan werkten zestien studenten mee. Dit leidde tot elf mastertheses, onderzoeksverslagen en publicaties.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.