Een ziekte heb je niet alleen

, door Margriet Bos
foto: Antoinette Borchert

​​​Hoe ondersteun je elkaar in een relatie als een van beide partners ernstig ziek wordt? Niet per se door ‘erover te praten’ of ‘je gevoelens te uiten’. Wat werkt voor wie het beste, dat is de vraag waar adjunct-hoogleraar gezondheidspsychologie Mariët Hagedoorn van het UMCG haar onderzoek aan wijdt.

“Niet iedereen heeft de behoefte om zijn gevoelens te delen”

​Mariët Hagedoorn onderzoekt hoe partners zich aanpassen aan een ernstige of levensbedreigende ziekte die hun dagelijks leven behoorlijk op zijn kop kan zetten. “Vrijwel niemand leeft in een sociaal vacuüm. Omgaan met negatieve gebeurtenissen doen we meestal samen. Sommige manieren helpen, andere niet of maken de situatie wellicht zelfs erger. Wij kijken wat een patiënt en zijn partner doen om zich aan te passen aan de ziekte. We willen weten wat voor effect het gedrag van de een heeft op het welbevinden van de ander en omgekeerd. Er wordt vaak gesproken over hoe de partner de patiënt kan steunen, wij willen ook weten hoe de patiënt de partner kan steunen.” 

Praten over zorge​​​n​

Maar hoe kom je daar nou achter? Hagedoorn vertelt over een van de meest recente onderzoeken in dit kader, het onderzoek van Meirav Dagan die in april bij Hagedoorn promo​veerde. “Zij onderzocht hoe patiënten met darmkanker en hun partner omgaan met die ziekte. Deelnemers aan het onderzoek vulden vragenlijsten in, maar kregen ook bezoek aan huis van een klinisch psycholoog. Zij nodigde de partners uit samen te praten over iets waar ze zich zorgen over maken. Tijdens dat gesprek zat de klinisch psycholoog niet in dezelfde ruimte, maar keek en luisterde mee via videoapparatuur. De onderwerpen waarover ze met elkaar spraken, kozen de paren zelf. “Het waren onderwerpen als ‘wat vertel ik de kinderen’ of ‘wat als de ziekte terugkomt.”

Geen algemeen geldende adviezen​

Een veelgehoord advies is dat je met elkaar moet praten, omdat het helpt om je minder somber te voelen. “In de wetenschappelijke literatuur hebben we hier weinig bewijs voor gevonden. Er is wat dat betreft veel napraterij,” concludeert Hagedoorn. Toch is het voor veel mensen geen loos advies. “Wat het onderzoek van Dagan onder andere liet zien, was dat de mensen die behoefte hebben aan praten met hun partner, zich duidelijk beter voelen wanneer hun partner zijn best doet hen te begrijpen. Zij voelen zich minder somber en hebben een beter welbevinden. Beter dan degenen die willen praten en een partner hebben die dat niet kan of wil.”

​​Van elkaar vervreemden

Nog zo’n algemeen bekend advies dan: ‘Jezelf uiten helpt’. “Daar hebben we in ons literatuuronderzoek ook geen effect van gevonden”, zegt Hagedoorn. “Niet iedereen heeft de behoefte om zijn gevoelens te delen. Het is dus niet de bedoeling daar een algemeen advies uit te halen”, zegt ze. “Als een patiënt in ons onderzoek weinig emoties liet zien en zijn partner wel, zagen we bij die paren de meeste depressieve klachten. De partner wil wellicht helpen door zijn gevoelens te tonen en de ander over te halen ook zijn emoties te tonen. Partners kunnen hierdoor van elkaar vervreemden.” 

​​Ontdekken van verschillen

Hoe kun je deze en andere onderzoeksgegevens nu vertalen naar de dagelijkse praktijk? “We willen interventies ontwikkelen die in de zorg gebruikt kunnen worden. Dat kan heel laagdrempelig. Wat we nu weten is dat we niet iedereen moeten aanzetten tot praten en gevoelens uiten. Wanneer de ene partner wil praten over de ziekte en de ander niet, dan kan de verpleegkundige die dat signaleert bijvoorbeeld voorstellen iemand anders te vinden om mee te praten.” Vaak gaat het erom dat partners van elkaar weten hoe ze met de ziekte omgaan. “Het is dus ook wezenlijk om te ontdekken dat je er zo verschillend mee om kan gaan. Het belangrijkste is om dicht bij je natuurlijke tendens aan te sluiten. Wanneer iemand daarmee vastloopt, kun je professionele hulp aanbieden.”

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.