Gestimuleerde hersenen stimuleren verlamde hand

, door Jeanine Bronsema
foto: Antoinette Borchert

Mensen met onverklaarde klachten staan machteloos. Er is iets met ze aan de hand, maar een lichamelijke oorzaak is niet te vinden. En dat maakt behandelen moeilijk. Wetenschappers van het UMCG onderzochten een behandelmethode die de hersenactiviteit stimuleert en daarmee de lichamelijke klacht vermindert.

Buikklachten, chronische pijn, slaapproblemen, verlammingen; a​ls er geen medische verklaring voor te vinden is, zijn het somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten (SOLK). En die komen veel voor in Nederland. “Ongeveer een kwart van de huisartsbezoeken gaat over onverklaarde klachten”, vertelt Marije van Beilen, psycholoog en neurowetenschapper in het UMCG. “De buitenwereld ziet het soms als aanstellerij, maar deze mensen hebben echt een beperking. Ze hebben vaak geen grip meer op de situatie.”

​​Leren te accepteren

Maar onverklaarde klachten zijn ook lastig te behandelen. "Daarom werken we bij deze patiënten met het zogeheten gevolgmodel", legt Van Beilen uit. "Er zijn bepaalde klachten die we niet kunnen verklaren, maar we proberen de nare gevolgen ervan wel te verminderen." Marja Broersma, promovendus bij de afdeling Neurologie, vervolgt: "Op dit moment krijgen patiënten cognitieve gedragstherapie en fysiotherapie, zodat ze ondanks de klachten​ meer aankunnen ​en een betere kwaliteit van leven hebben." 

Dat hoort bij h​et mens zijn

"In ons onderzoek keken we naar SOLK-patiënten met verlammingen aan de hand," vertelt Broersma. "Deze klachten werden niet door een neurologische aandoening verklaard; er is niets structureel kapot in de hersenen." En toch hebben zij klachten. Dat de hersenen er wel bij betrokken zijn, bleek al uit eerder onderzoek van Van Beilen waarbij naar de hersenactiviteit gekeken werd. "Daar zagen we al afwijkingen", vertelt Van Beilen.

Toch wil een verschil in hersenactiviteit ook niet alles zeggen. "Verschillen in hersenactiviteit hoort bij het mens zijn", zegt Van Beilen. "Dat gebeurt bijvoorbeeld ook als we verliefd of bang zijn. Als er iets bijzonders aan de hand is, zie je dat terug in de hersenactiviteit."

​​Hersenspoelen

Broersma en Van Beilen gebruikten een speciale techniek voor hun onderzoek, zogeheten repetitieve transcraniale magnetische stimulatie (rTMS). "Hiermee kunnen we de hersenen stimuleren", vertelt Broersma. Het apparaat bevat een spoel waar een snel wisselende elektrische stroom doorheen gestuurd wordt. Hierdoor ontstaat een magnetisch veld. "En dat kan de hersenen beïnvloeden." Bij depressie en schizofrenie werkt deze techniek al, maar dit was de eerste keer dat patiënten met onverklaarde klachten met deze techniek behandeld werden.

Aan het onderzoek deden twaalf mensen mee die twee weken werden behandeld. Een deel van deze patiënten kregen een placebo. "Ze kregen tien dagen lang een half uur de behandeling", licht Broersma toe. "Voorafgaand aan het onderzoek en na het onderzoek werd gemeten hoeveel kracht de patiënten in de handen hadden." Dit gebeurt met een dynamometer, waar je zo hard mogelijk in moet knijpen. "Het bleek dat de mensen meer kracht hadden na de echte behandeling, dan de patiënten met de nepbehandeling."

​​Je eigen kracht niet kennen

Opvallend was wel dat de patiënten zelf niet direct doorhadden dat ze meer kracht hadden. "Pas na een paar weken merkten ze dat ze minder vaak iets lieten vallen of hun hand meer konden gebruiken", vertelt Van Beilen. "Het besef kwam eigenlijk met terugwerkende kracht." 

En dat zou wel eens te maken kunnen hebben met waar het probleem precies zit. Aangezien de verlammingen een probleem zijn met de motoriek, verwacht je misschien dat het in de hersenen dan ook in het motorische gedeelte fout gaat. Maar uit het eerdere onderzoek van Van Beilen naar de hersenen bleek juist dat in een eerdere fase, het voorbereidende gebied, de hersenactiviteit te laag is. "In dat gebied maak je een plan voor hoe en waar je een beweging gaat doen", legt Van Beilen uit.

Met de nieuwe behandeling wordt echter wel het motorische gebied in de hersenen gestimuleerd. "Dat mensen dus wel meer kracht hebben, maar het niet direct ervaren zou kunnen komen doordat het nog niet gebruikt wordt in het voorbereidende gebied", legt van Beilen uit. "Ook al hebben mensen dan meer kracht, als ze dat niet gebruiken in de voorbereiding van een beweging, hebben ze er niet zoveel aan." De 'geest' heeft tijd nodig om te verwerken wat het lichaam kan. "Deze patiëntengroep leert ons dat lichaam en geest geen strikt gescheiden onderdelen zijn, maar juist sterk met elkaar verweven zijn", vertelt Broersma.

​Opfrisbeurt en resetten

Broersma zou graag willen dat deze techniek ingevoerd wordt als nieuwe behandeling. "Maar wel in combinatie met de bestaande behandelingen van gedragstherapie en fysiotherapie". Hoe lang de therapie dan moet duren, moet nog verder onderzocht worden. "We zagen met deze tien behandelingen al dat het werkt, maar het zou best kunnen dat het bij langere behandeling nog beter werkt", vertelt Van Beilen. "Of dat je een wekelijkse of maandelijkse opfrisbeurt krijgt."

Daarnaast gaat Van Beilen binnenkort onderzoek doen naar een andere groep SOLK-patiënten met onverklaarde klachten. "Ik wil onderzoeken of we deze techniek als behandeling voor alle onverklaarde klachten kunnen gebruiken", licht van Beilen toe. "En wie weet blijft het niet bij patiënten en lopen we later allemaal wel met zo'n kapje op ons hoofd aan het eind van de dag. Zodat we onszelf een beetje kunnen resetten", grapt Van Beilen.

Verder lezen: UMCG-hoogleraar psychomatiek Judith Rosmalen over onbegrepen klachten in Trouw​​.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.