"Gezond leven zou geen topsport moeten zijn"

, door Theone Joostensz
foto: Shutterstock

​Hoe kan onze omgeving bijdragen aan Healthy Ageing? Stedenbouwers, beleidsmakers, bestuurders en zorgprofessionals uit binnen- en buitenland filosoferen en debatteren hierover met elkaar tijdens het driedaagse internationale congres Building the Future of Health, dat morgen begint en plaatsvindt in het UMCG. Drie UMCG-sprekers geven alvast hun visie op gezond ouder worden vanuit hun eigen discipline.

“Als iedereen zou leven volgens de richtlijnen goede voeding en volgens de norm gezond bewegen, dan waren wij als dokters twintig keer zo effectief”, zegt hoogleraar nefrologie Gerjan Navis. “Voeding en beweging zijn ontzettend belangrijk voor je gezondheid. Helaas zijn er nog teveel praktische zaken waar mensen tegenaan lopen als ze proberen te voldoen aan de normen voor gezond gedrag.”

“We moeten een omgeving maken die gezond gedrag ondersteunt. Zodat mensen die op een rollator zijn aangewezen, toch hun eigen boodschappen kunnen doen.”

De reden dat het zo moeilijk is om een gezonde leefstijl erop na te houden, heeft voor een groot deel te maken met hoe onze omgeving is ingericht. “Gezonde, verse producten zijn niet voor iedereen op loop- of fietsafstand te verkrijgen. Omdat de bus maar vier keer per dag gaat, pakken we de auto maar weer naar de supermarkt een dorp verderop. Terwijl de oudere met zijn rollator noodgedwongen thuis moet blijven.”

Eenmaal aangekomen bij de supermarkt wordt je aandacht onmiddellijk opgeëist door aanbiedingen van ongezonde voedingsmiddelen. “En tegen de tijd dat je bij de groenteafdeling bent aangekomen, zit je boodschappenkar al vol met gemaksvoeding.” 

Voor haar patiënten is een gezonde leefstijl letterlijk van levensbelang, zegt Navis. “Zij doen er alles voor om gezond te leven, en een aanzienlijk deel lukt dat. Daarmee verdienen ze wat mij betreft een Olympische medaille.

Maar gezond leven zou geen topsport moeten zijn. Dus moeten we met elkaar een omgeving maken die gezond gedrag ondersteunt. We moeten ervoor zorgen dat producenten, supermarkten en bestuurders hun verantwoordelijkheid nemen, en hun steentje bijdragen zodat mensen in hun dagelijks leven aan een gezonde portie beweging komen en een gezonde keuze een gemakkelijke keuze wordt. En ze hoeven echt niet meteen naar de sportschool. Maar mensen die op een rollator zijn aangewezen, moeten toch ook hun eigen boodschappen kunnen doen.”

Ik doe er nog toe

Hoogleraar Nardi Steverink kijkt naar de rol van sociale relaties bij gezond ouder worden. “Het is heel belangrijk om je sociaal goed te voelen en goed te functioneren. Welbevinden hangt heel sterk samen met of je fysiek goed functioneert, maar het is breder dan alleen de lichamelijke gezondheid. Sociale relaties en psychische factoren spelen ook mee.”

Veel onderzoek laat zien dat mensen langer leven als ze zich betrokken voelen bij de maatschappij, een bepaalde rol vervullen en deel uitmaken van een groep. Kortom, als ze goed sociaal ingebed zijn. De levenswinst is vergelijkbaar met als je niet rookt.

“Het is voor ouderen belangrijk dat ze een bijdrage leveren aan de maatschappij. En aan die behoefte zou juist de maatschappij moeten kunnen bijdragen.”

Toch merkt Steverink dat het lastig is om mensen daarvan te overtuigen. Daarom maakt ze het begrip welbevinden concreet: wat is er in sociaal opzicht nodig om een hoog welbevinden te ervaren? “Als je kijkt naar de sociale behoeften van mensen, dan onderscheiden we de behoefte aan liefde, de behoefte om bij een groep te horen en de behoefte aan status, aan een maatschappelijke positie. Hiermee kun je de sociale relaties van mensen in kaart brengen en zo nodig verbeteren.”

Een van de dingen die voor ouderen vooral belangrijk zijn, is het gevoel hebben dat ze er nog toe doen, dat ze een bijdrage leveren aan de maatschappij. En aan die behoefte zou juist de maatschappij moeten kunnen bijdragen, vindt Steverink.

“Onze samenleving is nog steeds niet goed ingericht in termen van sociale rollen voor ouderen. Na hun pensionering valt hun maatschappelijke rol weg. Veel mensen vinden wel weer een eigen invulling. Maar we moeten hier ook als maatschappij over nadenken, willen we dat mensen gezond en ook gelukkig oud worden.”

Urine als spiegel van je gezondheid

Laat mij uw plas zien, en ik vertel u hoe oud u wordt. Science fiction of science now? “Je kunt veel over je gezondheid aflezen in je urine”, zegt nefroloog prof. dr. Stephan Bakker. “Of je teveel zout eet, hoe goed je slaapt, hoeveel spiermassa je hebt, of je wel genoeg magnesium binnenkrijgt. De stoffen die je via je urine uitscheidt, vertellen wat de belasting is geweest voor je lichaam. Eet je teveel zout, dan plas je veel natrium uit. Ben je gestrest, dan zie je dat aan de verhoogde stresshormoonlevels in je urine.”

Bakker droomt soms van een wereld waarin alle toiletten zijn uitgerust met analyseapparatuur die meet hoe vaak je plast, hoe lang, hoeveel en welke stoffen er in je urine zitten.

Middels urineonderzoek ontdekte Bakker dat weinig magnesium in de urine een risicofactor is voor het ontwikkelen van hart- en vaatziekten. “We zijn hierop doorgegaan met een studie waarbij we iets te dikke mensen gedurende een half jaar magnesium toedienden. Uit die studie bleek dat magnesium de verstijving van de bloedvaten tegengaat. Dit suggereert sterk dat magnesium vaatverkalking tegengaat”, aldus de nefroloog.  

Bakker droomt soms van een wereld waarin alle toiletten zijn uitgerust met analyseapparatuur die meet hoe vaak je plast, hoe lang, hoeveel en welke stoffen er in je urine zitten.

Even inloggen, plassen, en hup, de resultaten worden geüpload naar een cloud.

Bakker: “Je ziet meteen hoe je gezondheid ervoor staat en hoe je ‘scoort’ ten opzichte van andere mensen. Bovendien levert het waanzinnig veel mooie data op voor onderzoek. Wat zijn bijvoorbeeld de gezondheidseffecten van plastic voedselverpakkingen of pesticiden? We denken dat die slecht voor ons zijn, maar echt zeker weten doen we het niet.”

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.