Grenscontrole voor ziekenhuisbacterie

, door Diane Romashuk
foto: Henk Veenstra

De kans om een ziekenhuisbacterie te krijgen is in Duitsland veel groter dan in Nederland. Hier veroorzaken bacteriën na een operatie weer vaker een wondinfectie. Wat is de oorzaak van deze verschillen en hoe wordt de steeds internationalere gezondheidszorg voor patiënten overal even veilig? Duitse en Nederlandse zorgcentra, waaronder het UMCG, onderzoeken het samen in het zesjarige project EurSafety.

"Sterfgevallen komen gelukkig niet vaak voor. Maar vijftig keer geopereerd moeten worden omdat bestrijding lastig is, is ook een lijdensweg.”​​

Zorginstellingen uit vijf Nederlands-Duitse grensregio’s voeren via Eursafety Health-net samen de strijd tegen zogeheten ziekenhuisbacteriën. Vanuit het UMCG stuurt hoogleraar microbiologie Alex Friedrich de kennisvergaring, preventie- en bestrijdingsinitiatieven aan als projectleider.

Zelfs de oratie die de hoogleraar medische microbiologie eind juni hield, ging deels over infectiepreventie. Want wat hem betreft wordt het tegengaan van de ziekenhuisbacterie topprioriteit voor alle zorgverleners.​​​


Patiënten met Klebsiella

Om het belang daarvan in te zien hoef je niet verder te kijken dan Groningen. Eind 2012 lag de klebsiellabacterie nog op de loer. Een aantal patiënten van het UMCG en Harener revalidatiecentrum Beatrixoord bleek drager. 

Klebsiella nestelt zich doorgaans in de darmen, waar ze een stofje aan kan maken dat de bacterie resistent maakt tegen antibiotica. Ongevaarlijk voor gezonde mensen, maar bij een zwakke weerstand kan ze moeilijk te bestrijden infecties veroorzaken. Met in het ergste geval de dood tot gevolg.​

Gesloten wegens MRSA/VRE

Ook de vergelijkbaar opererende MRSA- en VRE-bacterie werden de afgelopen jaren in Groningen gevonden, respectievelijk bij patiënten in het UMCG en Martini Ziekenhuis. Allen kwamen er zonder schade vanaf. Wel moesten ze een tijd geïsoleerd doorbrengen en zijn afdelingen (deels) gesloten voor een grondige reinigingsbeurt. 

Dat betekent niet dat de bacteriën onder controle zijn. Friedrich: “Infecties van dergelijke bacteriën zijn de meest voorkomende vorm van schade tijdens ziekenhuisopnames. Sterfgevallen komen gelukkig niet vaak voor. Maar vijftig keer geopereerd moeten worden omdat bestrijding lastig is, is ook een lijdensweg.” Daarbij is veel nog onbekend. “Zoals waar de besmettingen vandaan komen.”​​

Grensoverschrijdend onderzoek in EurSafety​

Meer kennis, goede preventie en be​strijdingsmiddelen zijn daarom noodzaak. Friedrich: “Dat kun je niet in je eentje bereiken. Patiënten worden veel uitgewisseld tussen zorginstellingen, soms tot in andere landen. Bacteriën kennen geen grenzen, dat moet dus ook voor de bescherming gelden.”

Ziekenhuizen, verpleeghuizen, artsenpraktijken, revalidatieklinieken en de GGD in de grensregio’s participeren sinds 2009 in EurSafety. Ze doen bijvoorbeeld onderzoek naar effecten van handhygiëne. Of antibioticagebruik:

“Zorgverleners moeten weten wanneer het zin heeft dat te geven. Soms leidt het er alleen toe dat de bacteriën er resistent voor worden.” En gezocht wordt naar snelle manieren om besmettingen te verhelpen. Alle kennis wordt verzameld in de online database eursafety.eu, waar het ook voor andere artsen en patiënten beschikbaar is. Friedrich: “Zo’n duizend zorgverleners komen al op dit platform samen.”

​Richtli​jnen vertalen​​

De ziekenhuisbacteriën gedijen in Duitsland anders dan in Nederland. Friedrich: “Bij ons veroorzaken niet-resistente bacteriën dubbel zoveel wondinfecties, de bacteriën in Duitsland zijn vaker antibioticaresistent waardoor behandeling niet altijd mogelijk is.” 

Erachter komen wat die verschillen veroorzaakt geeft de mogelijkheid best practice van elkaar te leren. Ondertussen worden richtlijnen alvast ‘vertaald’. “Het Nederlandse ‘search and destroy’- principe voor MRSA houdt in: screening van patiënten en isolatie indien nodig. Duitsland telt vier keer meer en kleinere ziekenhuizen, en meer artsen met een eigen praktijk. De methode is daarom voor Duitsland omgedoopt tot ‘search and follow’, waarbij de patiënt gevolgd wordt in de verschillende centra waar hij in de zorgregio verblijft, tot hij de MRSA kwijt is.”

Omzetten hoeft niet altijd. Een Nederlandse richtlijn van een van de euregio’s is in 2012 bij wet voor heel Duitsland overgenomen. Friedrich: “Normaal krijgt een land een zorgwet er maar moeilijk door onder het mom ‘dat ze het in een buurland zo doen’. In de grensregio voelt het als iets van iedereen.”​

Keurmerk voor ziekenhuizen​​

Om de effecten van Eursafety te meten is een keurmerk i​ngevoerd. “Dat krijgen ziekenhuizen als ze aan tien criteria voldoen. Om te stimuleren dat ze doen wat moet, maar ook om te zorgen dat dat zo blijft nadat dit project in 2015 stopt.” Tot dan is er ook nog veel te bereiken.

“Duitse ziekenhuizen zijn meer dan Nederlandse ziekenhuizen geïnteresseerd in het krijgen van het keurmerk, misschien omdat daar grotere onderlinge concurrentie is. Maar in beide landen moeten er nog veel zorgcentra met keurmerken bijkomen.”

Patiënten thuisEursafety zal zich ook moeten bezighouden met patiënten in de thuissituatie. “De bacteriën maken steeds vaker slachtoffers buiten zorgcentra, de mortaliteit onder patiënten thuis neemt toe.”​

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.