Hij blijft het zeggen: “Smeer je goed in”

, door Marjolein te Winkel
foto: Shutterstock

​De laatste keer dat UMCG-dermatoloog Jorrit Terra verbrandde, was op de eerste zonnige dag van 2015. Zo’n dag waarop terrassen volstroomden, iedereen van die heerlijke warme zon genoot, en menigeen er niet aan dacht zich in te smeren.

Zo ook Terra. “Mijn voorhoofd was een beetje verbrand.  Ik had het kunnen weten, want juist in het voorjaar is de huid nog niet gewend aan zon. Dan gaat het snel.”

Natuurlijk weet Terra wat hij had moeten doen. Hij vertelt het bijna dagelijks aan mensen in zijn spreekkamer: smeer je goed in. “Dat betekent op tijd, een flinke laag, en regelmatig herhalen.”

Een groot deel van de dag buiten

‘Maar ik kom helemaal niet veel in de zon, dan hoef ik me toch ook niet in te smeren?’, krijgt hij vaak te horen. “Veel mensen denken dat je alleen kunt verbranden als je er echt voor gaat liggen – dus bij het ouderwetse zonnebaden. Als ik vraag wat ze zoal doen op een dag, blijkt dat ze een groot deel van de dag buiten zijn. Ze fietsen, tuinieren, wandelen, en worden zo vele uren per dag overmatig blootgesteld aan schadelijke zonnestralen.”

“Het is in Australië echt ondenkbaar dat een kind onbeschermd in de zon gaat spelen.”

Het effect van uv-stralen op de korte termijn kennen de meeste mensen wel: een rood velletje dat warm aanvoelt en na een paar dagen vervelt.

UV-schade blijft echter niet beperkt tot alleen de korte termijn: de schade bouwt zich gedurende een mensenleven steeds verder op en kan uiteindelijk leiden tot een vorm van huidkanker die plaveiselcelkanker wordt genoemd. Naar dit type huidkanker doet Terra onderzoek.

“Ongeveer 13 procent van de huidkankerpatiënten heeft plaveiselcelkanker”, zegt Terra. “Deze vorm van huidkanker komt vooral voor bij mensen die veel buiten zijn: boeren, hoveniers, bouwvakkers. Zij krijgen een of meerdere kleine plekjes op de huid, die uiteindelijk kunnen uitgroeien tot tumoren. Die plekjes komen vooral voor op het hoofd en in de hals: de lichaamsdelen die veel zijn blootgesteld aan zonlicht.”

Voorkomen begint met goed insmeren

Terra doet onderzoek naar de risico-inschatting van de tumordikte van plaveiselcelkanker. “De dikte van de tumor bepaalt – naast een aantal andere factoren – welke behandeling een patiënt krijgt. Maar dat risico wordt niet in alle landen hetzelfde ingeschat. Het risico, en dus de behandeling, van een tumor met een dikte van 4 mm wordt in Nederland anders ingeschat dan in Amerika. Wij onderzoeken welke inschatting de beste is, en bepalen op basis daarvan of het nodig is om bestaande richtlijnen aan te passen.”

Naast zijn onderzoek naar de behandeling van huidkanker, maakt Terra zich sterk voor het voorkomen ervan. Goed insmeren, dus.

Gratis zonnebrandcrème

“Elk jaar krijgen 53.000 mensen huidkanker. En ik verwacht dat dat aantal nog verder stijgt.” Dus pleit hij voor gratis zonnebrandcrème voor mensen die een groter risico lopen op zonschade: “Albino’s bijvoorbeeld, huidkankerpatiënten, maar ook transplantatiepatiënten”, somt hij op.

“De medicijnen die zij slikken om te voorkomen dat het donororgaan wordt afgestoten, maakt ze extra gevoelig voor de zon. Dit komt doordat de DNA-schade in de huid als gevolg van de UV-stralen minder goed wordt hersteld. Zij kunnen in een zeer korte periode dermate veel UV-schade oplopen dat ze huidkanker krijgen. Goed insmeren is voor hen zeer belangrijk; het is wetenschappelijk aangetoond dat ze daarmee het risico op huidkanker beperken.”

Ook voor buitenwerkers, bijvoorbeeld op bouwplaatsen, zou zonnebrandcrème beschikbaar moeten zijn, vindt Terra. “Op een bouwterrein dragen mensen een veiligheidshelm en schoenen met stalen neuzen en een fluorescerend hesje, allemaal voor de veiligheid. Ik zie blootstelling aan de zon ook als een risico dat je zo klein mogelijk moet maken.”

Het wordt vanzelf een gewoonte

In Australië en op sommige plekken in Amerika worden op bouwterreinen, maar ook bij zwembaden en op het strand gratis zonnebrandcrème verstrekt. “Mensen zijn zich er daar veel meer van bewust dat ze zich goed moeten insmeren. Het is in Australië echt ondenkbaar dat een kind onbeschermd in de zon gaat spelen.”

In Nederland is de bewustwording er al wel, zegt Terra, maar laat de uitvoering nog te wensen over. “Ik realiseer me goed dat mensen moeite hebben om de strikte adviezen op te volgen. Op tijd smeren, genoeg smeren, opnieuw smeren… Maar als je het maar vaak genoeg herhaalt, wordt het vanzelf gewoonte.”

Van de zon, vindt Terra, moet je namelijk ook gewoon lekker genieten. “De zon is goed voor een mens. Zon zorgt voor vitamine D en voor een beetje endorfine, die je gelukkig maakt.” Dus gaat hij lekker naar het terras als de zon schijnt, “maar ik zorg ervoor dat ik me goed insmeer.”

In het zonnetje
• Smeer je een half uur voordat je naar buiten gaat in met een zonnebrandcrème met een factor 20 of hoger.
• Gebruik een flinke hoeveelheid zonnebrandcrème.
• Smeer je na twee uur in de zon opnieuw in.
• Hoe lichter je huid, hoe meer en vaker je moet smeren. Gebruik bij een zeer lichte huid met veel sproeten en/of moedervlekken factor 30.
• De kracht van de zon is het sterkst tussen 12 en 3 uur ’s middags. Vermijd tijdens deze uren de zon.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.