Hoe een badmuts een pijnbestrijder werd

, door Diane Romashuk
foto: Jeroen van Kooten

Wat Ruud Kortekaas van het UMCG betreft, grijpen veel patiënten met pijn straks niet meer naar pijnstillers maar naar zijn magneetcap. Een alternatief zonder bijwerkingen en geschikt voor thuisgebruik. Heel eenvoudig. Zo begon het onderzoek van de universitair docent neurowetenschappen hiernaar ook: met een afgedankte computer en een goedkope badmuts.

In het Neuroimaging Center aan de Antonius Deusinglaan is het onderzoek nog in volle gang. De eerste resultaten zien er veelbelovend uit, zegt Kortekaas. “De spoeltjes op de cap wekken zwakke magnetische velden op. Gezonde proefpersonen kregen de muts op terwijl een hand langzaam werd opgewarmd tot het pijn ging doen. Na vijf minuten zagen we al dat hun pijngrens was verhoogd.”

​​​​​Verlichting

Kortekaas hoopt dat de muts met (elektro-)magneetjes het leed van een grote groep patiënten kan verlichten. Van patiënten met weefselpijn bijvoorbeeld, zoals van een botbreuk, van gordelroos of een operatiewond. “We willen ook onderzoeken of het werkt bij chronische zenuwpijn met onbekende oorzaak. Patiënten die dit hebben zijn vaak al uitbehandeld. Pijnstillende medicijnen helpen niet en geven soms nare bijwerkingen. Die hebben we met de magneetmuts niet gevonden.”

Over een andere boeg gedacht: “Bij mensen met obesitas of een depressie zijn de hersengolven ook anders dan die van gezonde mensen. Dat is met magneetvelden misschien ook te beïnvloeden.”

​Helm van God

Zo groot als de markt nu lijkt die Kortekaas hoopt te bereiken, zo klein begon zijn uitdaging met een ‘rare’ professor op tv.  “Twee jaar geleden zag ik een filmpje over de Canadese psycholoog Michael Persinger. Hij bedacht de Helm van God, een brommerhelm met spoelen die elektrische velden opwekken. Hij beweerde dat mensen daarmee een religieuze ervaring konden krijgen.”

Kortekaas ziet er het nut niet van in. “Ik was destijds docent Anatomie, geen medewerker van de amusementsindustrie.” Maar nieuwsgierig naar of de methode ook ‘iets zinvollers’ kon opleveren, verdiept hij zich er toch in. “In principe zou je er alle neurologische en psychiatrische aandoeningen mee moeten kunnen verlichten.”

​Van de straat

Te interessant om dat niet te proberen, vindt hij. Maar budget heeft hij niet. “Ik begon met een oude computer die ik letterlijk van de straat haalde, afgedankt door een buurvrouw.” Voor drie euro tikt hij een badmuts bij de drogisterij op de kop.

Met hulp van de elektrotechnicus van het UMCG bouwt Kortekaas daarmee een prototype van het beoogde instrument. “Het werkte, alleen de badmuts scheurde al gauw. Toen hebben we geïnvesteerd in een EEG-cap. Wat duurder, maar oerstevig.”

​Veilig

Voor toestemming om op patiënten te testen, stapt Kortekaas naar de medisch-ethische commissie. “Voor ze die geeft moet je bijvoorbeeld aantonen dat het veilig is.” Zelf was hij daarvan al overtuigd. Hij trekt een grote magneet van de kast achter hem af. “Uit de speelgoedwinkel en tien keer zo krachtig als de magneten die wij inzetten. Als je deze bij je hoofd houdt gebeurt er ook niks.”

Daarbij had hij zijn magneetmuts al op zichzelf getest. “Je voelt er niks van als hij ‘aan’ staat. Wat patiënten hooguit kan overkomen is dat ze van hun stoel glijden omdat het onderzoek zo saai is.”

Hij krijgt niet alleen groen licht, ook ruim een ton uit het innovatiefonds van het UMCG.

​​Kick

Eerst worden gezonde proefpersonen getest; één keer met de muts in werking en één keer niet om ook het placebo-effect te ondervangen. Dat in een, voor hen onbekende, volgorde die de computer bepaalt. De eerste resultaten geven een ‘enorme kick’: “De pijngrens was bij iedereen verschoven.”

Bij de proeven met patiënten die volgen, lijkt het instrument zelfs een keer wonderbaarlijk. “Bij een patiënt die al zeven jaar last heeft van pijn in haar been, was dat acuut over toen de stimulator aanging. Dat gebeurde alleen ook bij de placebo-meting.”

​​Succes?

Wat de magneetmuts daadwerkelijk voor patiënten kan betekenen, is even afwachten. De resultaten van de testgroep moeten nog worden verwerkt. Kortekaas spiekte al wel even. “Dat er tegen weefselpijn muziek in zit, is zeker. Maar dan moet ik ook bekennen dat het er niet op lijkt dat het bij iedereen met zenuwpijn spectaculaire pijnstilling geeft.”

Een teleurstelling maar geen reden om op te geven. “Dan nog is de magneetcap voor een grote groep mensen een bewezen succes. Veel subgroepen zijn nog niet getest, zoals de mensen met depressie en obesitas.”

Kortekaas streeft ernaar zijn product binnen een paar jaar ook echt op de markt te krijgen. Een student werkt aan een model voor thuisgebruik. “Die een arts dan eerst kan afstellen. Misschien begin ik zelf wel een bedrijf om de apparaten bij de patiënten te krijgen.”​

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.