Hulp van echo bij beslissen: keizersnede of niet?

, door Angela Rijnen
foto: Shutterstock

Bevallingen met een zuignap zijn niet altijd succesvol en kunnen alsnog eindigen in de operatiekamer. Gynaecoloog Jasper Eijsink hoopt met echografische metingen tijdens de bevalling de haalbaarheid van een zuignapbevalling te kunnen voorspellen. Goed geïnformeerd beslissen is van belang voor de gezondheid van moeder en kind.

Niemand wil het, maar soms kan het niet anders. Zo kan een te langzaam vorderende bevalling of dreigend zuurstoftekort bij het kind reden zijn tot ingrijpen. In Nederlandse ziekenhuizen passen gynaecologen bij gemiddeld tien procent van de bevallingen vacuümextractie toe. De arts plaatst dan een zuignap op het hoofdje van het kind. De nap zuigt zich vacuüm en tijdens de persweeën kan de gynaecoloog voorzichtig aan het hoofdje trekken.

“Het is algemeen bekend dat een keizersnede na een poging tot vacuümextractie lastig kan zijn.”

Dat gebeurt niet zomaar, benadrukt Eijsink. “Wij voelen, alvorens te beslissen, met de hand naar een bepaald punt in het bekken. Als er volledige ontsluiting is, het hoofd van het kind tot op dat punt is ingedaald, en de vrouw persweeën heeft, mag je overgaan tot een vacuümextractie.”

Slechtere start

Helaas vordert ook een deel van de zuignapbevallingen onvoldoende. Het kindje moet dan alsnog via een keizersnede worden geboren.

“Het is algemeen bekend”, zegt Eijsink, “dat een keizersnede na een poging tot vacuümextractie lastig kan zijn. De start kan slechter zijn dan wanneer je direct een keizersnede doet, want het hoofdje van het kind zit al lager en vaster in het bekken. De baarmoeder kan tijdens de operatie makkelijker scheuren en er is meer risico op hevig bloedverlies bij de moeder. Ook voor het kind is het risico op complicaties groter.”

Voorspellen of het gaat lukken

Wat zou het prettig zijn als dokters beter kunnen inschatten wat wijsheid is wanneer een natuurlijk ingezette bevalling niet vordert: direct een keizersnede doen of veilig overgaan tot een vacuümextractie? “Het is een beetje een technisch verhaal”, waarschuwt Eijsink, als hij vertelt over zijn onderzoek naar het maken van een echo die de zogenoemde indalingshoek meet.

“Het hoofdje van het kind en het schaambeen van de moeder zijn botstructuren. Die kun je goed met echografie in beeld brengen, ook tijdens de bevalling. Uit de literatuur is bekend dat een bepaalde hoek tussen het hoofdje en het schaambeen voorspellende waarde heeft over de kans dat de bevalling via vaginale weg gaat lukken.”

Hoek meten

Het UMCG doet bij bevallingen nu eigen echografische metingen naar deze hoek, omdat hun echoapparatuur wat anders is. Eijsink: “Dat kan betekenen dat die hoek ook anders moet zijn. Wij onderzoeken dat nu, door bij veel patiënten tijdens de bevalling te meten en deze gegevens naast de uitkomst van de zuignapbevallingen te leggen.”

“Het kind moet gezond geboren worden, maar ook de moeder moet gezond uit de bevalling komen.”

Het UMCG maakt nog als enige ziekenhuis in Nederland deze echo’s. Eijsink hoopt dat de onderzoeksresultaten straks kunnen helpen het aantal mislukte zuignapbevallingen te verminderen.

“Ik hoop daarnaast dat gebruik van deze echotechniek kan helpen om de vordering van de bevalling te volgen bij vrouwen die het lastig vinden vaginaal onderzoek te ondergaan.”

Groeiende aandacht

Volgens Alec Malmberg, hoofd van de sectie Algemene gynaecologie in het UMCG, past het onderzoek van Eijsink in een groeiende aandacht voor de moeder tijdens en na de bevalling.

“Het kind moet gezond geboren worden. Je wilt niet te veel keizersneden verrichten. Maar ook de moeder moet gezond uit de bevalling komen. Op internationale congressen worden inmiddels debatten gevoerd over wanneer je in bepaalde situaties een kunstverlossing kunt doen, of juist liever een keizersnede.”

Bewustwording

Malmbergs aandachtsgebied is vooral de bekkenbodem van vrouwen. Tijdens een bevalling rekt de bekkenbodem op. Er zijn behoorlijk wat vrouwen die daar vroeg of laat last van gaan ondervinden.

“Urineverlies, minder controle over de kringspier, verzakkingen, pijn en andere klachten bij het vrijen. Het heeft lange tijd een beetje in de taboesfeer gezeten. Maar vrouwen worden bewuster. De gezondheid van hun kind staat voorop, maar ze willen met respect voor hun lichamelijke integriteit en gezondheid bevallen.”

Objectiever

Malmberg hoopt dat een onderzoek als dat van Jasper Eijsink gaat bijdragen aan meer objectiveerbare criteria die dokters kunnen helpen bij de beslissing om bijvoorbeeld al dan niet toch een keizersnede te adviseren.

“Het is nu toch ook nog een beetje een kwestie van hoe de arts daar zelf in staat. Er zijn analyses die aangeven dat dat beter zou kunnen. Dan moeten we ook alles op alles zetten om het beter te doen. Zo kunnen wij bijdragen aan Healthy Ageing.”

171107_beeld_echo_baby.jpgRechts in beeld een impressie van de indalingshoek die artsen in het UMCG tijdens bevallingen meten. Het grijze ‘lampje’ is de transducer die de geluidsgolven opvangt die in beelden worden omgezet.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.