Is er iets te doen aan oorsuizen?

, door Theone Joostensz
foto: Henk Veenstra

​Zo’n 1,7 miljoen mensen in Nederland hebben een constante piep, ruis, knars, suis of brom in hun oren. Tinnitus, ofwel oorsuizen, is meestal niet te genezen. Minke van den Berge van het UMCG onderzocht of mensen met ernstige tinnitus misschien baat hebben bij een neurochirurgische behandeling.

“Tinnitus is geluid dat niet van een externe bron komt en alleen wordt waargenomen door de patiënt”, zegt Minke van den Berge, KNO-arts in opleiding vanuit het UMCG. “In verreweg de meeste gevallen is dit probleem niet te genezen. Het constante geluid leidt bij sommige patiënten tot angststoornissen, depressies en slaapproblemen.”

Brein produceert geluid

Gehoorverlies is een belangrijke risicofactor voor tinnitus. Het gehoororgaan, ook wel het slakkenhuis genoemd, zet geluidstrillingen om naar elektrische signalen. Deze elektrische signalen gaan via de gehoorzenuw naar de hersenen. Is er een beschadiging in het slakkenhuis, dan ontvangen de hersenen deze signalen niet of in veel mindere mate. Bij patiënten met oorsuizen reageren de hersenen verkeerd op het wegvallen van de signalen en gaan ze als het ware zelf het geluid produceren dat ze niet meer ontvangen.

Oorsuizen is dus iets wat het brein doet. Dat maakt behandeling lastig, aldus Van den Berge: “Soms kunnen we door middel van een hoortoestel het geluid gedeeltelijk teruggeven aan de hersenen, waardoor de tinnitus wat op de achtergrond raakt. Anders rest er cognitieve gedragstherapie, wat mensen kan helpen om te leren omgaan met hun tinnitus. Voor mensen met ernstige tinnitus die met deze reguliere behandelopties niet geholpen zijn, proberen we een andere oplossing te vinden.”

Beknelde gehoorzenuw

In haar proefschrift onderzocht Van den Berge of deze mensen baat zouden kunnen hebben bij neurochirurgie. Ze bekeek onder meer studies naar patiënten met tinnitus als gevolg van een bloedvat dat op de gehoorzenuw drukt, een vrij zeldzame oorzaak van tinnitus.

“We hebben gekeken of de klachten verdwijnen als je die beknelling met een operatie opheft. Daar kwam uit: als je iemand met tinnitus hier aan opereert, dan is de kans laag dat die klachten helemaal over zijn. Mensen die naast tinnitus ook last van duizeligheid hebben, zijn na een operatie vaak wel van beide klachten af.” Een verklaring daarvoor is dat vaak de ‘verkeerde’ patiënt voor zo’n operatie is geselecteerd; een patiënt bij wie de tinnitus niet wordt veroorzaakt door een beknelling van de zenuw.

Het blijkt moeilijk om de juiste mensen te vinden die in aanmerking komen voor zo’n operatie. Want hoe weet je nu of iemands tinnitus veroorzaakt wordt door een bloedvat dat de gehoorzenuw beknelt? Van den Berge: “Op MRI-scans is die beknelling wel te zien. Maar helaas kun je op basis van zo’n scan niet vaststellen of de klachten die iemand ervaart ook daadwerkelijk daardoor worden veroorzaakt. Hopelijk kunnen we in de toekomst met MRI-technieken 3D-reconstructies van het bloedvat en de zenuw maken die ons helpen vaststellen of zo’n beknelling daadwerkelijk de tinnitus en soms ook duizeligheid geeft.”

Ringetje om gehoorzenuw

Een mogelijke oplossing om tinnitus te verminderen, is om het geluid (gedeeltelijk) terug te geven aan de hersenen door middel van een hoortoestel. Als dat niet lukt, of het gehoor van de patiënt is te slecht voor een hoortoestel, dan kan dat eventueel met een implantaat.

Van den Berge: “Het UMCG ontwikkelde een ringetje dat om de gehoorzenuw wordt geklemd en deze met elektrische pulsen stimuleert. We hebben gekeken of het oorsuizen hierdoor vermindert. Sommige patiënten geven aan dat het suizen verandert in een wat draaglijker geluid. Een aantal had er geen baat bij en een paar wilden het ringetje verwijderd hebben. Het nadeel van deze ingreep is dat het gehoorschade geeft. Daardoor hebben we na dit onderzoek de conclusie getrokken dat dit toch geen geschikte behandeling is voor tinnitus.”

Cochleair implantaat

Uit eerder onderzoek blijkt dat een cochleair implantaat (CI) naast verbetering van het gehoor, ook een mogelijk optie kan zijn om tinnitus te onderdrukken. Een CI is gemaakt voor gehoorverbetering bij mensen die doof zijn. Het implantaat wordt chirurgisch onder de huid geïmplanteerd. Hieraan vast zit een elektrode die in het slakkenhuis wordt aangebracht met als doel de gehoorzenuw stimuleren.

“Uit onderzoek weten we dat een CI het oorsuizen ook goed kan onderdrukken. Het nadeel van dit implantaat is echter dat je het slakkenhuis ermee kapot kan maken wanneer je de elektrode plaatst. Een heleboel mensen met ernstig oorsuizen hebben nog een redelijk gehoor. Die geef je dus geen CI.”

ABI als tinnitus-onderdrukker

Van den Berge ging op zoek naar een ander soort implantaat voor deze patiënten. Dat werd het Auditory Brainstem Implant (ABI), een implantaat dat erg lijkt op een CI. Het verschil is dat de elektrode niet in het slakkenhuis gaat, maar op de hersenstam wordt gelegd. Er wordt dus niks beschadigd.

“Het ABI is in eerste instantie gemaakt voor gehoorverbetering voor patiënten die geen gehoorzenuw meer hebben”, zegt Van den Berge. “Uit studies blijkt dat niet alleen het gehoor verbetert, maar dat ook het oorsuizen wordt onderdrukt bij patiënten die zo’n implantaat kregen. Het ABI zou dus een goede aanvulling kunnen zijn op het CI als behandeling tegen oorsuizen.”

Eigen studie

Van den Berge zette een eigen studie op om het implantaat puur te testen op de vermindering van oorsuizen. Door de specifieke criteria was het moeilijk om patiënten te vinden die precies in het plaatje pasten: “We zochten mensen met oorsuizen aan één kant én met een matig gehoorverlies aan de kant van het oorsuizen. Het andere oor moest goed zijn.”

Tot nu toe hebben er twee patiënten meegedaan aan het onderzoek. Beiden kregen een ABI geïmplanteerd en uit de eerste resultaten blijkt dat de tinnitus onderdrukt kan worden. Ook bleef het gehoor onbeschadigd.

“Het is wel heel belangrijk om te benadrukken dat er maar twee patiënten zijn met wie we deze ervaring hebben”, relativeert Van den Berge. “Dat is natuurlijk veel te weinig om conclusies te kunnen trekken of om over een oplossing te spreken. We willen niemand valse hoop geven. Maar we zijn tevreden met deze voorlopige resultaten en we zijn zeker van plan om door te gaan met deze studie om meer resultaten te verkrijgen.”

Patiënten die mee willen doen aan deze studie kunnen zich hier aanmelden.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.