Is sporten levensgevaarlijk?

, door Margriet Bos
foto: Shutterstock

De afgelopen maanden werd de sportwereld een aantal malen kort achter elkaar opgeschrikt door de plotselinge hartdood van een sporter. Is sporten soms levensgevaarlijk? KennisInZicht vraagt het aan UMCG-sportarts Bram Bessem.

Eind maart stortte profvoetballer Fabrice Muamba neer op het veld. 78 minuten lang werd hij gereanimeerd. Hij overleefde, maar meestal overlijdt een sporter na zo’n plotselinge hartritmestoornis. Het hart kan het bloed niet voldoende rondpompen en organen krijgen geen zuurstof meer.

“Wanneer een sporter sterft, heeft dat een enorme impact. Er zijn vaak veel mensen bij en bovendien past het niet bij het idee dat sporten gezond is”, zegt sportarts en onderzoeker Bram Bessem.

Toch komt een plotselinge hartdood bij sporters niet vaak voor. “Het gaat om 1 tot 4 op de 100.000 sporters.” En het is (nog) niet te voorkomen.

Aangeboren hartafwijking

In de literatuur wordt globaal onderscheid gemaakt tussen twee groepen sporters met hartproblemen: jonger dan 35 en ouder dan 35. “ Wat we weten, is dat als een jongere sporter plotseling komt te overlijden, dat meestal veroorzaakt wordt door een aangeboren hartafwijking. Als iemand zo’n aangeboren hartafwijking heeft, dan heeft hij of zij twee tot drie keer meer risico om tijdens het sporten te overlijden,” zegt Bessem.

Medische keuring

Het ligt misschien voor de hand de harten van sporters te controleren, maar in de medische keuring komen lang niet alle hartafwijkingen aan het licht. Na een plotselinge dood van een sporter ziet Bessem altijd wel een piekje op het sportcardiologiespreekuur van het UMCG, waar sportartsen, cardiologen en kindercardiologen samenwerken.

“Bij het overgrote deel van de sporters wordt bij de screening geen afwijking geconstateerd.” Maar dat geeft geen garanties. “Er zijn veel gevallen bekend waarbij een sporter volledig door de medische molen is gehaald zonder dat er afwijkingen gevonden zijn. En vervolgens kreeg hij of zij toch een hartstilstand.

screeningsprotocol

Bessem: “We doen veel onderzoek naar hoe je kunt screenen op hartafwijkingen, maar er zijn nog veel vraagtekens.” In Italië wordt al meer dan dertig jaar onderzoek gedaan en uit de resultaten daarvan is in 2005 een screeningsprotocol opgesteld, het Lausanneprotocol.

“Dat is de beste methode die we nu hebben, maar het aantal ‘valspositieven’ dat uit de screening rolt, is groot. Ongeveer één op de tien gescreende sporters heeft een score die aanleiding geeft voor verder onderzoek. Terwijl uiteindelijk 1 à 2 procent werkelijk een hartprobleem heeft.”

SC Heerenveen en FC Groningen

“Een sporter die door een hartafwijking een verdikte hartspier heeft, kun je soms moeilijk onderscheiden van een sporter met een ‘sporthart’”, verklaart Bessem de moeilijkheid om hartafwijkingen met screening op te sporen.

“Sporters kunnen een zogenaamd sporthart ontwikkelen waarbij je bijvoorbeeld een verdikking van de hartspier krijgt. Dat is een normale fysiologische aanpassing aan het sporten”, zegt Bessem.

Om meer over sportharten te leren, start het UMCG dit jaar met een onderzoek onder de jonge voetballers van FC Groningen en SC Heerenveen. “Daarbij willen we te weten komen wie een sporthart ontwikkelt en wie niet. Wat gebeurt er bij welke vorm van inspanning? Heeft lichaamsbouw er iets mee te maken? We weten dat ras een rol speelt, negroïde sporters hebben bijvoorbeeld vaker afwijkingen die passen bij een sporthart, maar waarom? Uiteindelijk willen we in kaart brengen wat gezond is, om erachter te komen wat ongezond is.”

Sporten is gezond

Hoewel dus geen waterdichte voorspellingen zijn te doen voor wie sporten een kans op plotselinge hartdood met zich meebrengt, zullen sporters Bessem niet snel horen zeggen dat ze niet meer mogen sporten.

“Het belangrijkste is dat we naar elke sporter individueel kijken en zo goed mogelijk informatie geven. En voor zover we dat kunnen zeggen, vertellen wat de risico’s zijn”, aldus Bessem. “Uiteindelijk komt plotseling hartfalen tijdens het sporten nog steeds erg weinig voor. Wat mij betreft blijft gelden: sporten is gezond.”

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.