Kaart van de luchtwegen voor atlas van het lichaam

, door Christine Dirkse
foto: Shutterstock

Welke cellen zijn er in de luchtwegen aanwezig, waar bevinden die zich en wat doen ze precies? Dat hebben wetenschapper van het UMCG en het Britse Sanger Institute onderzocht met behulp van nieuwe technieken. Een kaart van de luchtwegen, als het ware, zowel van gezonde mensen als van astmapatiënten. De eerste resultaten publiceren zij deze week in Nature Medicine, en worden gedeeld in de Human Cell Atlas. 

Onderzoeker Martijn Nawijn zocht een nieuw antwoord op de oude vraag: wat gebeurt er bij mensen met astma precies in de luchtwegen? “We kennen het antwoord op die vraag al wel in grote lijnen: er zijn te veel actieve ontstekingscellen die zorgen voor een overproductie van slijm in de luchtwegen. Die worden daardoor te nauw. Dat antwoord was al gevonden toen er stukjes weefsel van de luchtwegen onder de microscoop werden bekijken en door DNA en RNA van deze stukjes weefsel te onderzoeken.”  

Nieuwe technieken

Inmiddels zijn er nieuwe onderzoekstechnieken, waardoor in plaats van groepjes cellen alle individuele cellen kunnen worden bestudeerd. Nawijn: “Dat is nuttig, omdat er ruim veertig verschillende soorten cellen in de longen zitten. We wisten bijvoorbeeld dat cellen in de luchtwegen te veel slijm maken, maar niet welke cellen dat doen.”

De aanname was altijd dat de slijmproducerende cellen, die iedereen heeft, bij mensen met astma in aantal toegenomen zijn en extra slijm produceerden. “Door het bestuderen van individuele cellen hebben we ontdekt dat bij astmapatiënten ook een ander type cellen - de trilhaarcellen – actief aan die slijmproductie bijdragen. Het lijkt erop dat ze daartoe worden aangezet door de ontstekingscellen die bij astma overactief zijn.”

Interacties

Ook bekeken de onderzoekers de interacties tussen cellen. “We wisten al dat ontstekingscellen een rol speelden, maar nu zien we pas goed hoe groot die invloed is. Bij gezonde personen communiceren allerlei soorten cellen met elkaar, om zo samen de luchtwegen gezond te houden.”

Bij astmapatiënten vallen vrijwel al die interacties weg. Nawijn: “De ontstekingscellen lijken de communicatie in de luchtwegen volledig te domineren. Het is nog wel de vraag of dit oorzaak of gevolg is van astma, maar het is zeker een interessant gegeven om verder te onderzoeken.”

Human Cell Atlas

De resultaten van dit onderzoek, gesubsidieerd door het Longfonds en GSK, worden gedeeld in de Human Cell Atlas: een collectie van ‘plattegronden’ van de cellulaire samenstelling van het lichaam bij gezonde personen en bij ziekte.

“Wij doen ook mee aan dat project en hebben onze data gedeeld. We zien nu al dat die database gebruikt wordt. Blijkbaar zijn andere onderzoekers geïnteresseerd in onze data. Veel ontdekkingen die we hebben gedaan moeten verder uitgewerkt worden. Daar kunnen nog veel wetenschappers lang aan werken.”

Mechanismes van ziektes
Het uitgangspunt van het wetenschappelijk onderzoek in het UMCG is om meer gezonde jaren toe te voegen aan het leven. Daarom verrichten we onderzoek naar de mechanismes van ziektes, dus naar de vraag: wat ligt ten grondslag aan een ziekte? Ook zoeken we naar manieren om ziektes te voorkomen, en, als er toch ziektes ontstaan, naar nieuwe manieren om die vast te stellen en te behandelen.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.