Kanker te lijf met genetisch gemanipuleerde cellen

, door Janneke Kruse
foto: Henk Veenstra

Als uitbehandelde patiënt van je dokter horen dat er tóch nog een behandelmogelijkheid is, een hele kansrijke zelfs. Patiënten met bepaalde vormen van lymfklierkanker kregen deze boodschap. Meer dan de helft is inmiddels kankervrij. 

De tot nu toe experimentele behandeling is zó succesvol, dat deze nu aan alle patiënten met lymfklierkanker die hie​rvoor in aanmerking komen wordt gegeven. De behandeling lijkt ook kansrijk voor patiënten met andere vormen van kanker, bij wie reguliere behandelingen niet werkten. Studies moeten uitwijzen of dat zo is. 

T-cel + CAR = CAR-T-cel

Enkele tientallen uitbehandelde patiënten met lymfklierkanker zijn recent in het UMCG behandeld met genetisch gemanipuleerde witte bloedcellen. In het kort werkt de behandeling als volgt: bij de patiënt worden T-cellen (een bepaald type witte bloedcellen) uit het bloed gehaald. 

Deze cellen, die een belangrijke rol spelen in de afweer van het lichaam tegen kankercellen, worden in een laboratorium genetisch aangepast: er wordt een zogeheten CAR aan de T-cel toegevoegd. Die CAR zorgt ervoor dat de T-cel (die na de behandeling een CAR-T-cel is geworden) de kankercellen herkent, en aanvalt. 

​Het eigen afweersysteem van de patiënt wordt dus afgericht om de kankercellen uit te schakelen. 

Hoge koorts

Het is een heftige behandeling om te ondergaan. Doordat het afweersysteem ineens heel actief wordt, ontwikkelen patiënten soms hoge koorts en krijgen een hoge hartslag. Een patiënt moet dus, ondanks de kanker in een vergevorderd stadium, sterk genoeg zijn om de behandeling te kunnen doorstaan. Vervolgonderzoek in Nederland en daarbuiten richt zich ook op het verminderen van deze neveneffecten. 

Zelf doen​​

De methode, CAR-T-celtherapie, staat nog in de kinderschoenen. Wereldwijd zijn er maar enkele medische onderzoekscentra die de methode uitvoeren en er onderzoek naar doen. Het genetisch aanpassen van de witte bloedcellen wordt gedaan door een bedrijf in de Verenigde Staten. 

Hematoloog Tom van Meerten: “Op termijn willen we dit zelf gaan doen.  Het vervoeren en bewerken van de cellen in de Verenigde Staten duurt zo’n vier weken. En niet iedere patiënt heeft zoveel tijd.”​

​​In de toekomst

Van Meerten verwacht dat meer patiënten in de toekomst in aanmerking komen voor deze therapie. Wellicht ook als eerste optie, en niet pas nadat andere (chemotherapie)behandelingen mislukt zijn. De dure behandeling wordt momenteel nog niet vergoed. 

Omdat het deelname aan wetenschappelijk onderzoek betreft, hoefden de recent door het UMCG behandelde patiënten dat niet te betalen. Van Meerten verwacht dat CAR-T-celtherapie in de toekomst vergoed wordt: het Nederlands Zorginstituut heeft al een positief advies gegeven.

​Lees hier meer informatie over immunotherapie​

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.