Krijg je sneller een snotneus als de 'r' in de maand zit?

, door Marjolein te Winkel
foto: Shutterstock

​De dagen worden korter, de temperatuur daalt en de griepepidemie is een feit. Dat betekent topdrukte voor de ‘seizoensarbeiders’ van het UMCG: de virologen. Wordt de kans dat je ziek wordt van een virus groter als de r in de maand zit? En hoe (on)gevaarlijk is een flinke snotneus eigenlijk? We vragen het aan UMCG-viroloog Coretta van Leer-Buter. 

“Om met de eerste vraag te beginnen: naarmate januari dichter bij komt, wordt de kans dat je flink ziek wordt van een verkoudheidsvirus groter”, zegt Van Leer-Buter. “Januari, februari en maart zijn dé maanden van het influenzavirus – beter bekend als de griep.”
 
Maar de werkdrukte van de ‘seizoensarbeiders’ van het ziekenhuis loopt niet helemaal gelijk met de maanden met een ‘r’ erin. “We kennen drukke tijden en heel rustige tijden. De rustige maanden zijn april en mei. En de drukte begint vanaf de zomer en wordt, naarmate de winter dichterbij komt, steeds groter.”

Zomervirussen

In de zomer beginnen neuzen te lopen en kelen te kriebelen door besmetting met enterovirussen. “In de meeste gevallen geeft dit alleen lichte klachten”, vertelt Van Leer-Buter. “Al veroorzaakt een enterovirus soms ook hersenvliesontsteking, met name bij baby’s. Die kunnen daar heel ziek van worden.”

“Voor gezonde mensen is zelfs een flinke griep meestal niet gevaarlijk, maar voor baby’tjes en oude of ernstig zieke mensen kan de griep wel gevaarlijk zijn.”

Als de entero’s aan het einde van de zomer verdwijnen, en de ‘r’ in de maand komt, nemen de rhinovirussen het over. “Althans, dat is  meestal zo. Maar als het najaar warm is, zoals dit jaar het geval was, blijven de entero’s wat langer en zien we de rhino’s minder.”

Vervolgens nemen de RS-virussen het stokje over; eveneens een virus dat via de slijmvliezen, bijvoorbeeld de neus of de mond, het lichaam binnenkomt en daar de luchtwegen infecteert, met eveneens verkoudheid en keelpijn tot gevolg. De RS-virussen houden het doorgaans vol tot het einde van het jaar, tot de influenza het overneemt.

Buiten koud, binnen warm

In de kou van de wintermaanden voelt het influenzavirus zich op zijn best. Verspreiding van persoon naar persoon gaat bovendien gemakkelijker omdat mensen graag binnen zijn als het buiten koud is. Van influenza kun je bovendien behoorlijk ziek worden: koorts, keelpijn, verkoudheid, het hoort er allemaal bij.

Een flinke verkoudheid of griep is natuurlijk heel vervelend, maar is het ook gevaarlijk? “Nee”, zegt Van Leer-Buter, “voor gezonde mensen is zelfs een flinke griep meestal niet gevaarlijk. Maar voor baby’tjes en oude of ernstig zieke mensen kan de griep wel gevaarlijk zijn.” En dat zijn nou juist de mensen die in het UMCG liggen.

Stokje in de neus

Sinds drie jaar worden daarom alle verkouden mensen die in de periode december tot maart worden opgenomen in het UMCG nog voordat zij naar de afdeling gaan getest op 14 verschillende virussen, waaronder influenza. “Een heel gemakkelijke test: even een stokje in de neus, opsturen naar het lab en anderhalf uur later hebben we de uitslag.”

Zo snel de uitslag weten heeft meerdere voordelen, zegt Van Leer-Buter. “Hoe sneller we weten of iemand griep heeft, hoe sneller we een virusremmer kunnen toedienen om de griep de kop in te drukken. En we kunnen een patiënt met griep of een ander verkoudheidsvirus geïsoleerd verzorgen, om te voorkomen dat hij andere mensen besmet.”

Juist dat is in een ziekenhuis van groot belang, op de ene afdeling zelfs nog meer dan op de andere afdeling. “Mensen kunnen worden opgenomen in het UMCG mét de griep, maar meestal niet alleen vanwége de griep”, legt Van Leer-Buter uit. “Voor hen kan griep levensgevaarlijk zijn.”

Kwetsbaar

Bijvoorbeeld mensen die een stamceltransplantatie hebben gekregen ter behandeling van leukemie. “We weten dat deze mensen veel kwetsbaarder zijn voor een virusinfectie, en er bovendien veel zieker van worden.”

“Gemiddeld infecteert 1 grieppatiënt 1,5 anderen. Maar op de afdeling hematologie – waar leukemiepatiënten zijn opgenomen – kan 1 patiënt met griep wel 8 anderen besmetten. We doen er alles aan om dat niet te laten gebeuren”

Risico's voorspellen

Ook andere verkoudsheidsvirussen kunnen voor specifieke groepen patiënten ernstige gevolgen hebben. Van Leer-Buter en haar collega’s van de afdeling medische microbiologie van het UMCG doen onderzoek naar entero- en rhinovirussen. Ze houden bij welke varianten van de virussen voorkomen en kunnen daarmee voorspellen welke risico’s die varianten geven.

“We weten dat kinderen met astma ernstiger ziek worden van bepaalde rhinovirussen. En mensen met COPD heel gevoelig zijn voor een andere variant van het rhinovirus. We kunnen in de behandeling van deze patiënten hier rekening mee houden en daarmee voorkomen dat hun klachten verergeren.”

Wat kun je doen om te voorkomen dat je geïnfecteerd raakt met een verkoudheidsvirus? Van Leer-Buter: “Om een virus over te dragen is contact nodig. Vermijd contact met iemand die flink verkouden is, was je handen en maak oppervlakten waar je veel contact mee hebt schoon. De deurklinken, de lichtknopjes, je  telefoon.”

En kijk uit naar de maanden april en mei, als je van al die virussen even niets te vrezen hebt.  

Enterovirus D68
In 2010 werden honderden kinderen in Amerika ernstig ziek door een specifiek enterovirus, namelijk enterovirus D68. “Zij kregen een ernstige luchtweginfectie van dit virus, en tientallen van hen kregen ook verlammingsverschijnselen en werden opgenomen op de intensive care”, zegt Van Leer-Buter. Ook in Nederland werd dit virus gevonden bij kinderen met luchtweginfecties. Dit jaar werd voor het eerst een kind in Nederland verlamd door dit virus. “Het virus hoort bij dezelfde virusfamilie als het poliovirus. Polio komt in Nederland vanwege ons vaccinatiebeleid niet meer voor. Dat er nu een variant is op deze ziekte die net zo ernstig kan zijn, is zorgwekkend”, zegt ze. In het UMCG worden daarom de  materialen die worden afgenomen bij patiënten met verkoudheidsklachten nageplozen op dit specifieke virus.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.