‘Met een frozen shoulder moet je leren leven’

, door Theone Joostensz
Frozen shoulder, ofwel bevroren schouder: het is zo’n term waar iedereen weleens van gehoord heeft. Maar wat is een frozen shoulder precies, waardoor ontstaat het en hoe kom je er weer van af? De Medische Publieksacademie van vanavond gaat uitgebreid in op dit onderwerp.

Technisch gezien is een frozen shoulder een ontsteking van het gewrichtskapsel dat de schouderkom verbindt met de kop van de bovenarm. Mensen met een frozen shoulder kunnen hun schouder en arm nog maar beperkt gebruiken. Vooral het naar buiten draaien en heffen van de arm is erg pijnlijk. Een alledaagse activiteit zoals een trui aantrekken of iets uit een keukenkastje pakken, is daardoor een schier onmogelijke opgave. Het beloop van de aandoening kent doorgaans drie stadia. In het eerste stadium nemen de klachten in ernst toe. In het tweede stadium zijn de optredende stijfheid en pijn relatief constant en in stadium drie herstelt de schouder zich langzaam weer. Al met al kan iemand jarenlang last hebben van een frozen shoulder. 

​​​Bij de huisarts

Dr. Jan Winters, huisarts en docent bij de huisartsopleiding  van het UMCG, krijgt geregeld patiënten op zijn spreekuur met pijnklachten aan de schouder. Zitten daar veel frozen shoulders tussen? Winters: “We hebben ooit vanuit onze huisartsenpraktijk honderd mensen met schouderklachten een half jaar lang gevolgd. Bij één of twee patiënten kon achteraf worden vastgesteld dat de klachten zich waarschijnlijk tot een frozen shoulder hadden ontwikkeld.” 

“Geen onderzoek heeft tot nu toe de oorzaak van de ontsteking aan kunnen tonen. Ook is er geen wetenschappelijk bewijs voor het effect van bepaalde behandelingen.”​De aandoening is lastig te herkennen, mede omdat er meerdere oorzaken kunnen zijn voor een stijve pijnlijke schouder met een bewegingsbeperking. Zoals gewrichtsslijtage of een scheurtje in de pezen of banden rond de kop van de bovenarm. Aanvullend  onderzoek kan meer duidelijkheid verschaffen, maar dan vooral om andere oorzaken uit te sluiten. Een frozen shoulder is namelijk niet zichtbaar op scans en foto’s. 

“Als huisarts zie ik bovendien patiënten in alle fasen van deze ziekte”, zegt Winters. “Dat maakt het ook moeilijk om een frozen shoulder vast te stellen. Het ziektebeeld moet zich eerst verder ontwikkelen. Het gebeurt weleens dat iemand die binnenkomt met schouderklachten, een paar maanden later zijn schouder niet meer kan bewegen.” 

​​Bij de revalidatiearts

Dr. Rienk Dekker, revalidatiearts en universitair hoofddocent bij het UMCG, houdt zich onder meer bezig met de gevolgen van frozen shoulder. Waardoor ontstaat een bevroren schouder eigenlijk? Dekker: “Een stijve pijnlijke schouder kan het gevolg zijn van een val of een blessure. Dat noemen we een secundaire frozen shoulder, hoewel dat strikt genomen geen frozen shoulder is. De primaire frozen shoulder zien we verreweg het meest. Die ontstaat zomaar, vanuit het niets. We weten dat leeftijd een factor is omdat het meestal bij mensen rond de 50 jaar voorkomt en niet vaak bij jongeren. Ook mensen met diabetes of met bepaalde peesafwijkingen lopen meer risico. Maar waaróm ontstaat die ontsteking? Het antwoord op deze vraag moeten we schuldig blijven.”

Omdat de waarom-vraag niet kan worden beantwoord, is het ook moeilijk om te bepalen wat de beste behandeling is. Dekker: “We kunnen pijnstillers of injecties met een ontstekingsremmer bieden tegen de pijn. Als iemand belemmerd wordt in zijn bewegingsvrijheid, dan kijken we samen met hem hoe hij ondanks zijn klachten toch het maximale uit zijn leven kan halen. Bijvoorbeeld door aanpassingen op het werk. Verder adviseren we geen specifieke oefeningen omdat het niet bewezen is dat die helpen. Wel adviseren we mensen om te blijven bewegen binnen de pijngrens, dus zonder iets te forceren. Eigenlijk komt het erop neer dat mensen ermee moeten leren leven totdat het vanzelf weer overgaat. Al gaat het helaas niet bij iedereen over.”

​​Bij de onderzoeker

De medische wetenschap tast dus min of meer in het duister als het gaat om de oorzaken en de behandeling van frozen shoulder? Winters en Dekker ontkennen dat zeker niet. “Bescheidenheid is hier absoluut op z’n plaats”, meent Dekker. “Geen onderzoek heeft tot nu toe de oorzaak van de ontsteking aan kunnen tonen. Ook is er geen wetenschappelijk bewijs voor het effect van bepaalde behandelingen.”

“Er wordt best veel onderzoek gedaan naar frozen shoulder”, zegt Winters. “Maar dat onderzoek loopt steeds vast op de basisvraag: is dit nou echt een frozen shoulder, of is er iets anders aan de hand? Daardoor is het ook heel moeilijk om de juiste therapie te vinden.”

De onderzoekers hebben er op zich geen moeite mee als patiënten of medisch specialisten zweren bij een bepaalde (alternatieve) therapie. “Er zijn altijd mensen die ergens beter van worden”, aldus Winters.

Waar ze beiden wel faliekant op tegen zijn, is het onder narcose doorbewegen van de arm om de schouder los te maken. “Dat mag je echt niet doen”, vindt Dekker. “Er is geen enkel wetenschappelijk bewijs voor dat het werkt, en je maakt er een hoop mee kapot.”

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.