Modellen voor jong en oud

, door Marjan Brouwers
Grip op stofwisselingsziektes, dat wil hoogleraar Medische Systeembiologie Barbara Bakker met haar computermodellen krijgen. Ze ging tijdens haar oratie ‘Modellen voor jong en oud’ uitgebreid in op de mogelijke toepassingen van haar aanpak op zowel aangeboren stofwisselingsziektes als ouderdomsziektes​.

Onze stofwisseling moet zich voortdurend aanpassen. Het aanbod van voedingsstoffen verandert steeds en dat geldt ook voor de vraag naar energie. Het ene moment slaan we suikers en vetten op, het volgende hebben we ze nodig om te verbranden. Bakker: “De energiestofwisseling vindt grotendeels plaats in speciale celorganen, de zogenaamde mitochondriën. Dat zijn een soort ‘energiefabriekjes’ die zorgen voor het verbranden van vetten en suikers. We hebben inmiddels een goede ‘routekaart’ met de enzymreacties die hierbij betrokken zijn. Wat we nu willen weten is hoe we de activiteit van al die enzymen op elkaar afstemmen en wat hierin mis kan gaan bij stofwisselingsziektes en ouderdomsziektes, bijvoorbeeld bij aangeboren afwijkingen in de vetverbranding of ouderdomsdiabetes. Om dit te begrijpen, gebruiken we computermodellen.”

Defect enzy​m

Bakker besprak tijdens haar oratie de aangeboren ziekte die wordt veroorzaakt door een defect aan het enzym medium-chain acyl dehydrogenase (MCAD). Dit enzym is betrokken bij de verbranding van vet. Bij kinderen die hieraan lijden nemen andere enzymen de rol van het MCAD over. Daardoor kunnen ze wel vetten verbranden. Op onverwachte momenten kan hun stofwisseling echter volkomen falen en dan komen deze kinderen met lage bloedsuikerwaardes in het ziekenhuis of overlijden ze op jonge leeftijd. 

Op zoek n​​aar betere therapieën

Een computermodel laat zien dat het risico van instabiliteit inherent is aan onze vetverbranding. Blijkbaar heeft een gezond mens voldoende vangnetten om dit risico te beheersen, maar een defect MCAD-enzym brengt dit probleem wel aan het licht. Bakker: “Als het misgaat, hoopt het lichaam tussenproducten in de vetverbranding op en kan ons lichaam niet meer voldoende bloedsuiker aanmaken. Ons onderzoek richt zich erop om te begrijpen welke enzymen compenseren voor het defecte MCAD-enzym. Verder willen we onze nieuwe hypotheses over de risico’s en beschermingsmechanismen testen in het laboratorium. Uiteindelijk hopen we hiermee bij te dragen aan betere therapieën.”

Een systeem​, vele ziektes

In haar oratie liet Bakker verder zien hoe ze dezelfde aanpak toepast op andere vraagstukken. Tijdens veroudering raakt niet een enkel enzym defect, maar ontstaat schade op diverse plekken in onze stofwisseling tegelijkertijd. ‘Een systeem, vele ziektes’, is dan ook haar leus.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.