Narcosemiddelen doen meer dan we denken

, door Jeanine Bronsema
foto: Henk Veenstra / UMCG

Gertrude Nieuwenhuijs-Moeke, anesthesioloog in het UMCG, won de Astellas European Foundation Transplantation Grant 2014 en heeft daarmee een beurs van 150.000 dollar ontvangen om onderzoek te doen naar de invloed van narcosemiddelen op niertransplantaties. In 2016 begint ze met haar onderzoek waarin ze zich richt op transplantaties met nieren van overleden donoren.

De anesthesioloog zorgt er onder andere voor dat de patiënt geen pijn heeft en in slaap blijft tijdens een operatie. Dit laatste kan met verschillende narcosemiddelen, de anesthesioloog beslist welke. Tegenwoordig is er ook veel aandacht voor wat de narcosemiddelen verder doen in het lichaam. “De narcosemiddelen beïnvloeden het brein en zorgen dat de patiënt in slaap blijft. Maar ze doen waarschijnlijk meer dan dat, we weten alleen nog niet precies hoe”, vertelt Nieuwenhuijs-Moeke.

Bescherming op lange termijn​​

Eerder onderzoek van Nieuwenhuijs-Moeke keek naar patiënten die een nier van een levende donor kregen. “Dit deden we, omdat deze operaties altijd hetzelfde zijn. ’s Ochtends wordt de nier uit de donor gehaald en ’s middags wordt de nier in de ontvanger geplaatst. De tijd dat de nier uit het lichaam is, is vrijwel gelijk bij dit soort niertransplantaties.” De schade die een orgaan oploopt doordat het buiten het lichaam is, is daardoor ook vergelijkbaar.

Tijdens de niertransplantatie kregen patiënten een van beide narcosemiddelen; propofol of sevofluraan. Vlak na de transplantatie was er weinig verschil, maar na twee jaar bleken de ontvangers van een nier die het middel sevofluraan hadden gekregen, minder orgaanafstoting te hebben. Bij orgaanafstoting accepteert het lichaam het nieuwe orgaan niet, omdat het anders is dan de rest van het lichaam. “Sevofluraan zou dus een beschermende werking op langere termijn kunnen hebben”, verklaart Nieuwenhuijs-Moeke.

Wat een nier moet meemaken​

Hoewel dit onderzoek naar transplantaties met nieren van levende donoren keek, komt een nier in Nederland in meer dan de helft van de gevallen van een overleden donor. Een nier van een overleden donor maakt veel meer mee dan een nier van een levende donor. Zo heeft een nier van een overleden donor al schade opgelopen door het overlijdensproces en wordt de nier een langere tijd buiten het lichaam bewaard. Hierdoor komen nieren van overleden donoren vaak vertraagd op gang wat inhoudt dat ze niet meteen goed werken. Dit gebeurt veel minder bij nieren van levende donoren.

Daarom gaat Nieuwenhuijs-Moeke nu onderzoeken wat deze narcosemiddelen bij dat soort transplantaties doen. Daarvoor gaat ze tot één jaar na de transplantatie kijken hoe goed de nier werkt. Nieuwenhuijs-Moeke: “Ik hoop dat we ook hier zien dat sevofluraan beschermend werkt. Het zou mooi zijn als die resultaten nog duidelijker zijn. Dus niet alleen minder orgaanafstoting, maar ook dat de nier sneller gaat werken na de transplantatie. Nu moeten patiënten vaak nog aan de dialyse, omdat de nier nog niet goed werkt.”

Het UMCG loopt in Nederland voorop op het gebied van transplantaties en is het enige ziekenhuis in Nederland dat alle organen mag transplanteren. De recente opening van de orgaanperfusiekamer laat ook zien hoe ver het UMCG al is op het gebied van transplantaties. En ook dit onderzoek is uniek. “Er zijn wel andere onderzoeken die naar deze narcosemiddelen hebben gekeken, maar niet voor een langere periode. Daarin zijn we de eerste”, vertelt Nieuwenhuijs-Moeke.

Een steentje bijdragen​

​​Uiteindelijk wil Nieuwenhuijs-Moeke bepalen wat het beste narcosemiddel is voor niertransplantaties. “Op die manier hopen we de uitkomst van niertransplantaties te verbeteren en dat minder organen worden afgestoten. Er is nog altijd een tekort aan organen en daarom is het belangrijk dat we elk orgaan zo goed mogelijk behandelen. Daar willen we vanuit de anesthesie ook onze steen aan bijdragen.”

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.