Nierschade na hartoperatie geeft groter risico op overlijden

, door Marjolein te Winkel

Een tijdelijke, kleine verslechtering van de nierfunctie na een hartoperatie geeft een groter risico op overlijden, ook jaren erna nog. Het is daarom van belang dat de nierfunctie van patiënten die een hartoperatie ondergaan nauwkeurig wordt bijgehouden. Dat concludeert acute internist in opleiding en farmacoloog Hjalmar Bouma van het UMCG. Zijn onderzoek is gepubliceerd  in het wetenschappelijk tijdschrift Annals of Thoracic Surgery.

Jaarlijks worden in Nederland circa 16.000 hartoperaties uitgevoerd. Dergelijke operaties worden vaak ondersteund met de hartlongmachine. Dit apparaat neemt de functie van het hart en de longen over, waarna het hart wordt stilgelegd. Op die manier is het voor een chirurg mogelijk op een stilstaand hart te opereren voor het vervangen van een hartklep of het aanleggen van een bypass.

Het is bekend dat gebruik van een hartlongmachine bij een deel van de patiënten kan leiden tot verslechtering van de nierfunctie. Voor, tijdens en na een hartoperatie wordt daarom de nierfunctie gemeten, de mate waarin nieren het bloed kunnen filteren. Hiervoor worden de hoeveelheid creatinine, een afvalstof in het bloed, gemeten. Hoe meer creatinine in het bloed zit, hoe slechter de nieren filteren.

Een sterke voorspeller

Bouma onderzocht bij ruim 9.000 patiënten die een hartoperatie ondergingen het verband tussen de nierfunctie na een hartoperatie ondersteund met een hartlongmachine, en de overleving van deze patiënten op lange termijn. Hij concludeert dat tot een kwart van de patiënten na een hartoperatie acute nierschade heeft, en dat het doormaken van acute nierschade na de operatie een sterke voorspeller blijkt te zijn voor overlijden in de jaren volgend op de hartoperatie. Daarbij geldt: hoe groter de nierschade, hoe groter het risico op overlijden.

Maar, zo blijkt uit het onderzoek van Bouma, ook een kleine verslechtering van de nierfunctie, die onvoldoende is voor de diagnose acute nierschade, is een sterke voorspeller van overlijden in de jaren volgend op de operatie. Een dergelijke kleine verslechtering doet zich bij iets meer dan de helft van de patiënten voor.

Kip of ei

“De vraag is of een verslechterde nierfunctie het hogere risico op overlijden veroorzaakt, of dat het een signaal is van een verslechtering van de gezondheid, waardoor het risico op overlijden groter is”, zegt Bouma. “Het antwoord daarop kunnen we nog niet geven.”

Bouma benadrukt het belang van het nauwkeurig meten van de nierfunctie in patiënten die een hartoperatie zullen ondergaan en in de eerste week na de operatie. “De nierfunctie is iets wat mogelijk nog onderschat wordt, omdat het vaak om een tijdelijke en kleine verslechtering van de nierfunctie gaat, die weer bijtrekt. Maar ook deze kleine, tijdelijke verslechtering heeft op de lange termijn gevolgen. Dit onderzoek kan bijdragen aan het op tijd identificeren van mensen die een groter risico lopen te overlijden in de jaren volgend op een hartoperatie.”

Winterslaap

Dit onderzoek is onderdeel van Bouma’s onderzoek naar de mechanismen van winterslaap en de mogelijkheid om mensen tijdens een acute aandoening, zoals sepsis (bloedvergiftiging), of een (grote) operatie met medicatie tijdelijk in een soort winterslaap te brengen. Het lichaam is dan, net als bij dieren in een winterslaap, in een ruststand waardoor de stofwisseling langzamer is, waardoor de schade aan organen mogelijk kan worden voorkomen.

Bouma: “Als we op die manier nierschade die kan ontstaan tijdens een acute ernstige ziekte of een (grote) operatie kunnen voorkomen, verbeteren we mogelijk niet alleen de uitkomsten op de korte termijn, maar kunnen we mogelijk ook het verhoogde risico op overlijden op lange termijn voorkomen.” 

Voor het onderzoek kreeg Bouma financiële steun van de Nierstichting.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.