Nooit te oud voor een mentale APK

, door Marte van Santen
foto: Shutterstock

​Geen enkele 55-plusser voelt zich graag hulpeloos of alleen. En het is nog slecht voor de gezondheid ook. De door het UMCG ontwikkelde cursus Grip & Glans biedt een steuntje in de rug en vermindert eenzaamheid. Positieve bijkomstigheid: na afloop houden vier op de tien deelnemers contact, zo blijkt uit nieuw onder​zoek. Senioronderzoeker gezondheidspsychologie Martine Goedendorp: “Dankzij de cursus hebben zij een groter sociaal vangnet.”​​

Iedereen heeft wel eens een periode waarin het leven minder leuk is. Waarom dan een cursus alleen voor 55-plussers?​ 

“Ouderen hebben een grot​ere kans op eenzaamheid, bijvoorbeeld na hun pensioen, of ​​als steeds meer mensen in hun omgeving wegvallen. Daarnaast hebben ze vaak te maken met toenemende lichamelijke beperkingen. Als je dan niet uitkijkt, krijgen gevoelens van somberheid, machteloosheid en inactiviteit snel de overhand. Met dat in het achterhoofd hebben het UMCG en de RUG tien jaar geleden de cursus Grip & Glans ontwikkeld.”  

Grip op w​at precies? 

“Je welbevinden, zowel ​in lichamelijke en geestelijke als in sociale zin. Meer grip wil zeggen: je bewust zijn van wat goed gaat en beter kan, en meer  zelfvertrouwen, initiatief en daadkracht ontwikkelen. Door positief te denken, meer te genieten van kleine dingen en nieuwe, betekenisvolle contacten te maken, krijgt het leven weer glans.” 

Hoe werkt dat in de ​praktijk?

“Deelnemers volgen een groepscursus, waarin ze onder leiding van twee door ons getrainde do​centen zes keer bij elkaar komen. Aan de hand van de zogenaamde ‘Glansschijf van vijf’ brengen de cursisten in kaart wat goed gaat in hun leven, en op welke terreinen ze graag iets zouden willen veranderen. Meer sociale contacten leggen bijvoorbeeld, of vaker eropuit. Daar maken ze concrete plannen voor die ze wekelijks bespreken. Verder krijgen ze ‘huiswerk’, onder andere in de vorm van een dagboek waarin ze dagelijks positieve gedachten noteren. De methode is bewezen effectief; deelnemers voelen zich na afloop zelfstandiger, mentaal beter en minder eenzaam.”

Het klinkt haast als​ psychotherapie.

“Dat is het zeker niet. Grip & Glans is een praktische cursus die mensen leert om positieve​r naar het leven te kijken en zelf de touwtjes in handen te nemen. Vanzelfsprekend maken we daarbij wel gebruik van psychologische inzichten.”

Een positief nev​eneffect van de aanpak is dat sommige cursisten elkaar naderhand op eigen initiatief blijven zien. 

“Ja, dat hebben we onlangs onderzocht. Vier op de tien deelnemers hield nog een tijd contact me​t minimaal één medecursist.”

Is het voor hun welbev​inden op lange termijn doorslaggevend of deelnemers elkaar wel of niet blijven ontmoeten?

“Dat bleek niet uit ons onderzoek; we zagen tussen de twee groepen geen verschil in bijvoorbeeld zelfredzaamheid of eenzaamheid. Maar het is goed mogelijk dat mensen die géén ​contact hebben gehouden met ex-cursisten wél contact hebben gezocht met andere mensen buiten de groep. Dat zou kunnen verklaren waarom zij zich over het geheel gezien even goed voelen.”

Als het voor het w​elbevinden niet echt uitmaakt, waarom is dat voortgezette contact dan toch winst?

“Omdat op die manier ​nieuwe sociale netwerkjes worden gevormd. In een tijd waarin we allemaal steeds ouder worden, langer thuis blijven wonen en de overheid een toenemend beroep op onze zelfredzaamheid doet, is die informele sociale steun heel waardevol.”

Hoe nu verder met Grip & G​lans?

“De cursus is in Noord-Nederland ontwikkeld en getest. Maar het is natuurlijk zonde om hem niet in de rest van Nederland aan te bieden, zeker omdat hij zo goed blijkt te werken. Dat gebeurt dus op steeds meer plekken. Verder werken we aan een inhoudelijke verbreding. Oorspronkelijk is het programma namelijk specifiek voor vrouwen ontwikkeld. Met wat aanpassingen wordt het ook voor mannen aantrekkelijker om deel te nemen. Want zij hebben natuurlijk net zo goed recht op een beetje meer glans in hun leven.”

Het tijdschrift Nestor, een uitgave van ouderenbond Unie KBO, schonk afgelopen voorjaar aandacht aan de cursus Grip&Glans en liet een 86-jarige ex-deelnemer van de cursus aan het woord: 
“Ik woon zelfstandig, in een fijn huis met een tuin die ik grotendeels zelf onderhoud. Tot voor kort reed ik ook nog auto, maar omdat ik niet door de medische keuring kwam, raakte ik mijn rijbewijs kwijt. Dat kwam hard aan, vooral omdat ik bang was dat ik moest verhuizen. Door de cursus ben ik anders naar mijn leven gaan kijken. Voorheen besefte ik nauwelijks hoe zeer ik geniet van mijn eigen stekje. En ik dacht bij van alles al snel: dat kan ik toch niet. Nu geef ik mezelf af en toe een schop onder de kont. Ik ben op zoek gegaan naar een 45-kilometerautootje en vond een betaalbare occasion. Voorlopig kan ik dus gewoon boodschappen blijven doen en genieten van mijn tuin.”​​​

Interesse in deelname? Op 17 november 2015 start een nieuwe cursus bij de MJD in de stad Groningen. De training bestaat uit zes wekelijkse bijeenkomsten van 2,5 uur en kost 15 euro. Kijk hier voor meer informatie. Neem voor cursussen op andere locaties contact op met Stichting Viven: Contact of 050 – 2111757. 

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.