Onderzoek voor screening op maat bij erfelijke darmkanker

, door Marjolein te Winkel
foto: Pixabay

Bij ongeveer drie procent van de mensen die de diagnose dikkedarmkanker krijgen, is Lynch Syndroom de oorzaak. UMCG-onderzoeker Sanne Bajwa-Ten Broeke doet onderzoek naar deze erfelijke vorm van darmkanker. Resultaten van dit onderzoek kunnen  leiden tot een screeningsplan op maat voor mensen met Lynch syndroom om daarmee te  voorkomen dat mensen te weinig of juist te veel belastende darmonderzoeken ondergaan.

Wanneer cellen zich delen, kunnen er kleine foutjes optreden in het DNA van de nieuwe cel. Bepaalde genen hebben als taak die DNA-foutjes op te sporen en te herstellen. Maar als deze genen zelf een foutje bevatten, dan kunnen ze hun werk niet goed doen en worden de foutjes in het DNA niet goed hersteld. Zo kunnen normale cellen uitgroeien tot tumorcellen.

Bij Lynch Syndroom zijn er vier genen (met de pakkende namen MLH1, MSH2, MSH6 en PMS2) die  foutje kunnen bevatten. Wanneer een van deze vier genen zijn werk niet goed doet, kan dit leiden tot een tumor in de dikke darm. Ongeveer drie procent van de mensen die de diagnose dikkedarmkanker krijgen, heeft Lynch Syndroom. Het is daarmee de meest voorkomende erfelijke vorm van dikkedarmkanker.

Drie routes

Onderzoeker Sanne Bajwa-Ten Broeke gaat onderzoek doen naar het ontstaan van darmtumoren bij mensen met Lynch Syndroom. “Bij Lynch syndroom zijn er drie routes die kunnen leiden tot darmkanker”, legt ze uit. “De eerste is via poliepen. Dit zijn kleine goedaardige gezwelletjes die de maag-darm-leverarts door middel van een darmonderzoek kan verwijderen.

“De tweede route loopt via microscopisch kleine inhammetjes in de darmwand. Deze tumoren zijn pas in een later stadium zichtbaar, omdat ze vrijwel direct in de darmwand groeien en dus vaak niet worden opgemerkt tijdens een darmonderzoek. Tot slot is een combinatie van deze twee routes ook mogelijk”, vertelt ze.

Poliepen opsporen en verwijderen

In eerder onderzoek toonden Bajwa-Ten Broeke en haar collega’s aan dat mensen met Lynch Syndroom via verschillende routes darmkanker kregen, afhankelijk van welke van de vier genen die bij Lynch Syndroom horen een foutje bevat.

“We vonden aanwijzingen dat bij mensen met een foutje in het PMS2-gen de route tot darmkanker waarschijnlijk uitsluitend via poliepen loopt en niet via tumoren in de darmwand. Dat betekent dat voor mensen met deze specifieke mutatie een darmonderzoek, waarbij poliepen worden opgespoord en verwijderd,  darmkanker in veel gevallen kan worden voorkomen.”

Groter risico

Voor mensen met een foutje in het MLH1-gen of het MSH2-gen geldt dat hun route naar darmkanker zowel via poliepen als via tumoren in de darmwand kan lopen. Bajwa-Ten Broeke: “Deze mensen hebben een daardoor een groter risico op darmkanker: tussen de 33 en 55 procent van de mensen met een MLH1- of MSH2-foutje krijgt darmkanker. Ook wanneer zij geregeld preventief worden onderzocht krijgen ze toch darmkanker.”

Screening op maat

Bajwa-Ten Broeke kreeg van KWF Kankerbestrijding een Young Investigator Grant om verder onderzoek te doen naar de verschillen in cellen van een poliep en van een tumor in de darmwand.

 “Daarnaast wil ik onderzoeken of we nog beter onderscheid kunnen maken tussen de gevolgen van de foutjes in de vier verschillende genen. Wat gebeurt er in de cellen van iemand met zo’n genafwijking? Welke stadia doorloopt een cel voordat er tumorcellen ontstaan?”

Met die kennis over de verschillende routes naar darmkanker bij Lynch Syndroom hoopt Bajwa-Ten Broeke te komen tot controles op maat.  “Op dit moment worden mensen met Lynch Syndroom  - dus met een afwijking in een van de vier genen – vanaf 25 jaar elke twee jaar gescreend”, vertelt ze.

“Maar als we meer weten over wat er gebeurt bij elke specifieke genafwijking, kunnen we die screening op maat maken, zodat we voorkomen dat mensen te weinig of juist te veel belastende darmonderzoeken ondergaan.”

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.