Ouderen proeven 'anders' dan jongeren

, door Chantal Bakker

Neuropsychologe Heleen Hoogeveen van het UMCG onderzocht welke rol het brein speelt bij het proeven en zien van eten en hoe onze smaakwaardering verandert naarmate we ouder worden. Haar conclusie: ouderen proeven net zo goed als jongeren maar reageren emotioneel sterker tijdens het waarderen van smaken.

Wat is de aanleiding voor dit onderzoek?

“Uit eerder onderzoek blijkt dat ouderen producten met een sterkere smaak lekkerder vinden. Ze geven bijvoorbeeld de voorkeur aan thee met drie in plaats van twee suikerklontjes. Hieruit is afgeleid dat, als we ouder zijn en we eten minder lekker vinden, dit zou kunnen komen doordat we minder goed kunnen proeven.

Wij denken dat er meer factoren zijn die bepalen hoe we smaak ervaren. Denk bijvoorbeeld aan de processen die zich in de hersenen afspelen bij het proeven en zien van eten. Ons vermoeden was bijvoorbeeld dat tijdens het eten emoties en herinneringen worden opgeroepen, die in ons geheugen zijn opgeslagen als gevolg van eerdere ervaringen met het proeven daarvan.

Om deze verschillende processen in kaart te brengen, hebben we onderzocht hoe ouderen en jongeren de waardering van smaak van voedsel vaststellen in het brein.”

Hoe zijn jullie te werk gegaan?

“We hebben gekeken naar wat er in de hersenen gebeurt, van het moment dat een smaak de tong raakt tot en met het moment waarop jongeren en ouderen een oordeel geven over de smaak. Dit hebben we gedaan door de hersenactiviteit van 39 jongeren (18 tot 30 jaar) en 35 ouderen (60 tot 72 jaar) te meten, terwijl zij de smaken zoet, zuur,  zout en bitter in verschillende concentraties proefden en beoordeelden hoe lekker ze die vonden. Dit resulteerde in miljoenen hersenbeelden. We hebben vervolgens de beelden aan specifieke persoonskenmerken gerelateerd, waaronder emotie en geheugen. Die kenmerken zijn uniek voor ieder persoon.”

Wat zijn de belangrijkste ontdekkingen die jullie hebben gedaan?

“We vonden geen verschillen tussen gezonde jongeren en ouderen in activiteit van hersengebieden die informatie van onze smaakpapillen in de mond ontvangen. We denken dat dit betekent dat er tussen deze groepen geen verschil bestaat in hoe intens een smaak wordt ervaren; ofwel dat de smaaksensatie niet verschillend is.

Ouderen vonden zoete en zoute smaken wel lekkerder dan jongeren. Hieruit blijkt dat waardering van smaak van meer factoren afhankelijk is dan smaaksensatie alleen. Daarom keken we ook naar de activiteit in hersengebieden die te maken hebben met herinneringen en emotie. Bij ouderen was in deze gebieden meer activiteit te zien tijdens het proeven van verschillende smaken dan bij jongeren.

Een mogelijke verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat ouderen smaakwaardering meer dan jongeren laten afhangen van eerdere ervaringen die ze hebben met voedselproducten.”

Waarom is dit zo belangrijk om te weten?

“Om eten lekker te vinden, denken we vaak dat we de smaak, geur of textuur ervan moeten aanpassen. Bijvoorbeeld door meer zout of suiker te gebruiken. Maar we hebben gevonden dat hoe lekker we iets vinden, niet alleen door smaaksensatie wordt bepaald. Het gaat om de gehele smaakbeleving van een individu. Ook emoties en herinneringen, die door eerdere ervaringen met smaken in ons geheugen zijn opgeslagen, spelen een belangrijke rol. Dit is het eerste onderzoek waarin dit effect bij gezonde ouderen is aangetoond.”

Wat betekent dit voor bijvoorbeeld voedselproducenten?

“Dat de smaak van voeding voor gezonde ouderen niet per definitie versterkt hoeft te worden door producten zoeter of zouter, bitterder of zuurder te maken. Onze bevinding dat hersengebieden die zijn betrokken bij emotie en geheugen sterker reageren bij ouderen, zou voor de voedingsmiddelenindustrie een reden kunnen zijn om met name bij deze doelgroep niet de smaak van producten aan te passen, maar juist nog sterker  in te spelen op de emoties en herinneringen. Bijvoorbeeld via de verpakking of in de manier waarop een product wordt aangeboden. Het zijn namelijk deze persoonlijke aspecten die vooral bepalen hoe zij een smaak waarderen.”

Dit artikel is ook gepubliceerd op de Healthy Ageing website van het UMCG.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.