Schizofrenie; afschaffen of behouden?

, door Marjolein te Winkel
foto: Shutterstock

Is de term schizofrenie zo stigmatiserend dat hij maar beter afgeschaft kan worden? En wat schieten mensen met deze diagnose daar eigenlijk mee op? Daarover wordt vanavond gedebatteerd in het Groninger Forum. Psychiater Wim Veling van het Universitair Centrum Psychiatrie van het UMCG is een van de gasten vanavond. 

Als we praten over s​chizofrenie, waar hebben we het dan precies over?

​Wim Veling: "Over mensen die te maken hebben met psychotische symptomen als wanen en hallucinaties. Vaak is er ook sprake van cognitieve problemen en moeite met motivatie, plannen en initiatief nemen. Deze mix van symptomen heeft negatieve gevolgen voor het sociaal functioneren. Als deze klachten langer dan zes maanden aanhouden, dan kunnen we de diagnose schizofrenie stellen."

​Uw collega Jim van Os van Maastricht University noemt schizofrenie 'een wanhopig makende diagnose'. Heeft hij gelijk?

​"De psychiatrie is lange tijd heel pessimistisch geweest over de diagnose schizofrenie. De veronderstelling was: daar is niet van te herstellen. En hoewel behandelaars daar inmiddels van af zijn gestapt, is de pessimistische blik gebleven en kleeft er aan het etiket schizofrenie onterecht het idee dat deze mensen hopeloze gevallen zijn."

​Betekent dat dat mensen wél kunnen herstellen van schizofrenie?

​"Dat hangt af van de definitie van herstel. Medisch herstel, waarbij symptomen en beperkingen verdwijnen en er geen zorg meer nodig is, is niet voor iedereen weggelegd. Maar leren leven met de symptomen en beperkingen en daarmee een goed leven hebben; dat is voor de meeste mensen met schizofrenie zeker van toepassing. De veronderstelling dat het slecht met je afloopt als je eenmaal de diagnose schizofrenie hebt gekregen, klopt dus niet."

​Jim van Os pleit voor afschaffing van de term schizofrenie. Is dat de oplossing?

​"Nee. Je kunt niet zomaar het begrip schizofrenie afschaffen zonder een goed alternatief te bieden. Van Os stelt voor om voortaan alleen het begrip psychosegevoeligheid (officieel: psychosespectrumsyndroom, ofwel PSS) te gebruiken. Dit is een heel breed begrip waaronder heel veel mensen met allerlei psychiatrische problemen geschaard kunnen worden. Wat schiet je daar mee op?"

​Daarmee ben je in ieder geval af van dat beladen begrip.

​"Maar je krijgt er een begrip voor terug dat voor niemand goed uitpakt. Met de term schizofrenie maken psychiaters onderscheid tussen kortdurende en langdurige psychotische ziektes. Als je alle psychotische symptomen schaart onder dezelfde term, doe je iedereen tekort. Mensen die te maken hebben met een kortdurende psychotische periode worden in hetzelfde hokje gezet als langdurig psychiatrische patiënten en voelen zich daardoor gestigmatiseerd, en mensen met langdurige psychiatrische problemen voelen zich niet serieus genomen door deze term, omdat die geen recht doet aan de ernst van hun problemen."

​Dus moeten psychiaters, meent Van Os, per individu kijken wat iemand mankeert en een persoonlijke diagnose geven.

​"Daarmee laat je de gebruikelijke manier van een diagnose stellen los. Psychiaters nemen altijd persoonlijke kenmerken en eigenschappen mee in hun diagnose, maar diagnostische categorieën blijven nodig. Het probleem van uitsluitend persoonlijke diagnostiek is: hoe weet je of een behandeling helpt? Daarvoor moet je onderzoek doen. En om onderzoek te doen, heb je groepen mensen nodig met dezelfde diagnose. Anders weten we niet of een individuele werkwijze helpt, of het een verbetering is."

​Wat hebben patiënten aan deze discussie?

​"Het is heel goed om deze discussie te voeren. De behandeling voor mensen met schizofrenie kan beter en het is belangrijk dat we afstand nemen van stigmatiserende begrippen. Alleen door openlijk hierover te praten, door de vinger op de zere plekken te leggen, kunnen we de zorg voor mensen met psychiatrische problemen verbeteren. We zijn op zoek naar hoe dat het beste kan, en dat doe je door met elkaar in gesprek te gaan."

Vanavond gaat Wim Veling in debat met Jim van Os. Dit debat, dat plaatsvindt in het Groninger Forum, is vol. Het debat is thuis te volgen via de website van het RGOc en de website van Lentis.

Meer informatie over de opvattingen van Jim van Os en Wim Veling is te vinden op www.schizofreniebestaatniet.nl​.​

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.