Slagaderverkalking, een sluipmoordenaar

, door Margriet Bos
foto: Henk Veenstra

​Voor vrouwen zijn ze doodsoorzaak nummer één, voor mannen staan de gevolgen van slagaderverkalking op nummer twee. Geen wonder dus dat de Medische Publieksacademie over dit onderwerp 1200 aanmeldingen voor vierhonderd plaatsen binnenkreeg. Internist Pieter Willem Kamphuisen en moleculair/celbioloog Jan Albert Kuivenhoven vertellen waarom deze sluipmoordenaar kan leiden tot een hartinfarct of beroerte.

"Er zijn heel veel mensen die denken dat cholesterol iets is wat je eet"​
Weet u hoeveel risico u loopt dat uw slagaders dichtslibben? Nee, is het antwoord van de meeste mensen, want de risicofactoren zijn slecht bekend. Daarom schrijf ik ze hier meteen maar even: roken, te hoog cholesterol, te hoge bloeddruk, overgewicht en diabetes type 2. Aangezien mensen weinig voelen van slagaderverkalking, is het vaak te laat als de gevolgen ervan toeslaan. “Er zijn twee vormen van slagaderverkalking”, vertelt internist en vasculair-geneeskundige Pieter Willem Kamphuisen. “De eerste is de verkalking die die typische pijn op de borst geeft bij inspanning. De bloedtoevoer naar het hart schiet dan te kort. Bij de tweede vorm is de aderverkalking zo ernstig is dat er een prop losschiet die met de bloedstroom mee gaat en ergens blijft steken. Alle organen die achter die prop zitten, krijgen dan geen zuurstof meer en sterven af. Dat kan in de hersenvaten zijn of in het hart en dan krijg je een beroerte of hartinfarct.” 

​Te veel cholesterol 

​Een hoog cholesterolgehalte is hiervoor een belangrijke risicofactor. “Heel veel mensen denken dat cholesterol iets is wat je eet”, zegt moleculair/celbioloog Jan Albert Kuivenhoven. “Maar het is vooral iets wat je lichaam zelf aanmaakt. Leven zonder cholesterol kan niet en het zou niet best zijn als we er voor afhankelijk waren van ons eten. Wat wel klopt is dat we door te veel slecht eten veel verzadigde vetten in ons lichaam krijgen, die onze lever aanzetten tot het maken van cholesterol dat in het bloed terechtkomt. Te veel cholesterol in het bloed beschadigt de bloedvatwand waardoor het cholesterol zich in de vaatwand gaat ophopen. 

Kuivenhoven laat een filmpje (dat u onderaan deze pagina kunt bekijken) zien om duidelijk te maken wat er in de slagaders gebeurt. “Het vet hoopt zich op in de bloedvatwand. Dat gebeurt bij bijna iedereen die ouder wordt, maar als je meer risico loopt, dan gaat dat sneller. Het lichaam probeert de ophoping van cholesterol wel te bestrijden, maar dat lukt dan vaak niet. De bloedvatwand gaat steeds verder ontsteken en uiteindelijk krijg je grote problemen.”

​Kapotte netjes en filters

Het cholesterol zit verpakt in bolletjes (LDL) die in ons bloed meestromen. “Ons lichaam heeft speciale netjes en filters, die het slechte cholesterol uit het bloed opslurpen”, legt Kamphuisen uit. “Dat gebeurt in de lever waar het cholesterol vervolgens kan worden afgevoerd.” Er zijn mensen die een erfelijke aanleg hebben voor een hoog LDL-cholesterol. Hun netjes en filters werken niet goed waardoor het LDL-cholesterol blijft rondzwemmen in het bloed en uiteindelijk de bloedvatwand binnendringt.” 

​Stapeling van risicofactoren

“Het is lastig te voorspellen wie wel en wie geen hart- of vaatziekte krijgt”, zegt Kamphuisen, “omdat er zoveel factoren zijn die bij elkaar opgeteld en met elkaar in verband, het risico bepalen.” Om toch een inschatting van het risico te krijgen, maken artsen gebruik van risico-scoretabellen. Op basis van leeftijd, geslacht en de genoemde risicofactoren berekenen ze hoe groot de kans is dat iemand in tien jaar tijd een hartinfarct krijgt. Is die kans groter dan tien procent, dan kan de huisarts besluiten iemand te gaan behandelen. “De uitkomsten komen in het rood, oranje of groen te staan. Rood is behandelen, oranje is mogelijk behandelen en bij groen hoeft er niet behandeld te worden. Stel je bent een man van 55 jaar en je rookt, dan kun je door te stoppen met roken van rood naar groen gaan. Om mensen bewust te maken van hun risico’s is het heel belangrijk om aan dit soort primaire preventie te doen”, vindt Kamphuisen.

​Goede leefstijl volhouden

Als mensen behandeld worden met cholesterolverlagers en hun leefstijl aanpassen, is er vaak nog een probleem: therapietrouw. “Heel veel patiënten voelen niets”, zegt Kamphuisen, “en denken, waarom moet ik dan nog medicijnen slikken, bewegen, om mijn eten denken en het roken laten? Voorlichting geven is dus heel belangrijk zodat mensen hun leefstijl echt blijvend aanpassen.”​

 

​​LifeLines: veel noorderlingen onterecht onbehandeld
In de drie noordelijke provincies weten sinds het grote LifeLines-onderzoek veel meer mensen dat ze een risico lopen op hartinfarct of beroerte. “Bij de eerste 90.000 deelnemers aan LifeLines die we drie jaar hebben gevolgd, zagen we aan de bloeduitslagen en het medicijngebruik dat 70 procent van de mensen die volgens de richtlijnen behandeld zouden moeten worden, geen behandeling krijgt. Dat komt waarschijnlijk omdat mensen niet van zichzelf weten dat ze risico lopen, maar ook omdat niet alle dokters deze mensen behandelen. Dat probleem zie je trouwens wereldwijd. De mensen die via LifeLines zijn opgespoord, hebben nu een brief gehad. Net als hun huisarts. Het advies aan deze deelnemers met een verhoogd risico, is om de resultaten van het onderzoek met hun huisarts te bespreken.” ​

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.