Superslimme sensoren tegen werkstress

, door Helma Erkelens
foto: Shutterstock

Niemand meer ziek op het werk; dat is de droom van UMCG-hoogleraar Biomedische Productontwikkeling Bart Verkerke. Samen met zijn team werkt hij aan superslimme sensoren die ons een seintje geven als we niet goed staan of zitten, te veel stress hebben, minder alert worden en noem maar op.

Red de zorg! Met die noodkreet riep subsidiegever ZonMW zes jaar geleden wetenschappers op om producten te ontwikkelen die de zorg toegankelijk en betaalbaar houden.

‘Hoe houden we ons eigen personeel gezond en fit aan het werk en voorkomen we uitval?’

“In het UMCG zijn we goed in het thema bewegen. Met onderzoekers uit de revalidatie, orthopedie en bewegingswetenschappen gingen we bewegingsprogramma’s en hulpmiddelen ontwikkelen die ouderen helpen om zo lang mogelijk zelfredzaam te blijven.

“We werkten onder andere aan betere prothesen en orthesen, dat zijn prothesen aan de buitenkant van je lichaam, bijvoorbeeld om je te helpen bij bewegen. Samen met bedrijven konden we onze vindingen ontwikkelen en op de markt te brengen. Maar tijdens de verkennende gesprekken hoorden we nét wat te vaak ‘hoe houden we ons eigen personeel gezond en fit aan het werk en voorkomen we uitval?’”

Goede preventie is persoonlijk

Er viel een kwartje. Als we het onderzoeksprogramma nou eens heel anders aanvliegen, dacht hij. “Als we nou eens niet de oplossing ‘bewegen’, maar de behoefte van het individu centraal stellen.” Want: “Alleen als je een totaalbeeld hebt van een persoon, kun je zien waar die dreigt uit te vallen.”

Een heel nieuw en vooral ook divers scala aan thema’s kwam het programma in. “Stress, alertheid, leefstijl, bevlogenheid, voeding, rugklachten, overgewicht en noem maar op.”

Een compleet nieuwe wereld voor Verkerke, die van huis uit werktuigbouwkundige is. “Maar dat is wel hét vakgebied is dat mensen van allerlei achtergronden bij elkaar brengt om gezamenlijk een probleem op te lossen. En dat nou juist wat je nodig hebt als het om preventie gaat.”

Sprint@Work

Sprint@Work is de naam van het onderzoeksprogramma, dat zich breed richt op preventie en daar technologie en hulpmiddelen voor ontwikkelt. Een team van biologen, bewegingswetenschappers, medici, psychologen, fysici, bedrijfskundigen, marketeers, industrieel ontwerpers, biomedisch technologen en ICT’ers van diverse verschillende nationaliteiten ontwikkelt sensoren die de individuele fysieke en psychische gesteldheid meten tijdens het werk.

“Alleen als je een totaalbeeld hebt van een persoon, kun je zien waar die dreigt uit te vallen.”

Ze ontwikkelen ook interventies die de gezondheid tijdens het werk op peil houden. Plus een ICT-platform dat alle data verzamelt en analyseert om een persoonlijk advies te kunnen geven. Een deel van de onderzoekers werkt in het UMCG, een deel bij de Universiteit Twente, de Rijksuniversiteit Groningen, een hogeschool of bij een van de 80 deelnemende bedrijven.

Wegwerkers en witte boorden

“We hebben net een onderzoek afgerond naar kantoorpersoneel en mensen die zwaar fysiek werk doen. Eerst hebben we geïnventariseerd waar de klachten liggen en daar hebben we producten voor ontwikkeld.

“Mensen die aan de weg werken blijken het vaak te warm te hebben, en werken soms te lang door. We hebben een temperatuursensor bedacht voor in je oor die je lichaamstemperatuur bijhouden. Als zo’n sensor laat weten dat je oververhit raakt, kun je beter even stoppen en afkoelen. Voor mensen die te lang achter de computer zitten, hebben we sensoren die bijtijds waarschuwen. Zitten is immers het nieuwe roken!

“We zijn ook een sensor aan het ontwikkelen die het energieverbruik van het lichaam monitort, zodat je niet halverwege de dag al volkomen uitgeput bent. Belangrijk, want als je te moe bent, ben je minder alert en dat kan ongelukken geven. Zo werken we ook aan een toetsenbord dat alertheid meet. Dat toetsenbord signaleert dat je wel erg vaak de backspace of deletetoets gebruikt, en je krijgt de feedback dat het tijd is om even te ontspannen.

“We zijn gehoorbescherming aan het ontwikkelen die alleen geluid wegfiltert dat slecht is voor je gehoor, maar waarbij je wel met je collega’s kunt blijven communiceren.” En dat is nog maar een klein deel van al het onderzoek.

Subtiel

Alle sensoren die Sprint@Work ontwikkelt zijn bedoeld om werkenden individueel feedback te geven. Die feedback is subtiel – dus geen harde piep – en goed gedoseerd. “Als je om de haverklap hoort dat je niet goed zit, word je tureluurs.” Verkerke wil ook geen systeem dat automatisch ingrijpt. “Dan zou je brokken kunnen krijgen – zie ongelukken met de zelfrijdende auto. Nee, de mens moet in control zijn.”

Op de smartphone

Het systeem geeft bijvoorbeeld aan het eind van de week een overzichtje op de smartphone. “’Dit ging allemaal goed’ – we beginnen met het positieve nieuws. ‘En dit kan beter, op die en die manier’. Het systeem moet mensen motiveren om gezond aan het werk te zijn. Hoe we dat het beste kunnen doen, dat onderzoeken onze sociaal-psychologen.”

“Als je om de haverklap hoort dat je niet goed zit, word je tureluurs.”

Een voorwaarde voor die motivatie is dat de privacy van sensordragende medewerkers goed gewaarborgd is. “Als werkgevers op individueel niveau kunnen meekijken, doet er niemand meer mee. Maar je kunt je wel toestaan dat werkgevers op teamniveau een terugkoppeling krijgen.”

Op de markt

Sprint@Work zit nog middenin het stadium van de prototypes. Een paar producten waarover Verkerke vertelt, zijn al op de markt. Een aantal medewerkers van de deelnemende bedrijven heeft er als proefpersoon kennis mee kunnen maken. “De reacties zijn enthousiast”, aldus Verkerke. “En deelnemende marketingbedrijven zijn al bezig met partijen interesseren om de prototypes op de markt te brengen.”

Verkerke hoopt dat over 10 jaar iedereen tussen de 18 en 118 jaar rondloopt vol sensoren. Onzichtbaar verwerkt in bijvoorbeeld kleding, horloge, bril of schoen. “Zodat mensen zelf meer verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun gezondheid.”

Medische Insprirator Prijs
Bart Verkerke is, samen met UMCG-onderzoekers Melcher Frankema, Niels Weijermars, Max Heintzen en patiënt Dave Keijzer genomineerd voor de Medische Inspirator Prijs in de categorie Innovatieve Instrumenten, voor de ontwikkeling van een draagbaar infuus.

In Nederland krijgen elk jaar meer dan 1 miljoen patiënten na een grotere operatie een infuus. De infuuspaal is een belemmering bij drempels, traplopen en bewegen in kleine ruimtes zoals wc’s. Samen met de patiëntvertegenwoordiger kwamen de onderzoekers tot de oplossing van een draagbare infuuszak. 

 

 

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.