Uit de luie stoel voor een vitale oude dag

, door Ellis Ellenbroek
foto: Shutterstock

Topsport hoeft nou ook weer niet, maar wie vitaal oud wil worden zal uit de luie stoel moeten komen. De Medische Publieksacademie van 21 maart gaat over ouder worden en bewegen.

De cijfers van Veiligheid NL, een organisatie die als doelstelling heeft ongevallen in Nederland te voorkomen, liegen er niet om. Het aantal 65-plussers dat na een val op de spoedeisende eerste hulp belandt, is in tien jaar met veertig procent gestegen!

Elke vijf minuten komt er een oudere die gevallen is binnen op de SEH. Soms blijft het bij een verstuikte enkel, vaak is het veel erger. Iedere dag overlijden gemiddeld negen 65-plussers aan de gevolgen van een val. Vooral senioren vanaf zeventig jaar die op zichzelf wonen lopen risico te vallen.

Rust roest

Het is een maatschappelijk probleem en een enorme kostenpost bovendien, erkennen Claudine Lamoth en Harianne Hegge. Maar bewegingswetenschapper Lamoth en internist-ouderengeneeskunde Hegge, beide verbonden aan het UMCG, zijn niet van plan een treurverhaal te houden, als ze op 21 maart met zijn tweeën op het podium van de Medische Publieksacademie staan om over het onderwerp ouderen en bewegen te praten.

Verwacht van hen ook niet de boodschap dat je als breekbaar oud mensje beter in je stoel kunt blijven zitten om elk risico op een smak te vermijden. Want stilstand is hoe dan ook achteruitgang. Rust roest, zoals het spreekwoord zegt.

Ageing zonder healthy

Ook voor de patiënten van Harianne Hegge geldt dat. Mensen met overwegend een hoge leeftijd en met vele aandoeningen. Hegge omschrijft ze als een bijzondere generatie: ze zijn, ondanks hun ziektes, op leeftijd geraakt, met dank aan de medische wetenschap en al die technologische uitvindingen die het leven van de mens lichter hebben gemaakt.

Maar de boodschap van een gezonde leefstijl hebben ze veel minder meegekregen omdat in hun jeugd nog niet of nauwelijks bekend was wat wij nu weten over gezond leven. Hegge: “Het is bij hen ageing zonder healthy.”

Ouder worden begin bij de geboorte

Anno 2017 is fit en vitaal de honderd halen het loffelijke streven en healthy ageing zelfs speerpunt in het UMCG. Hegge: “Het ideaal dat je tot je overlijden alles kunt, niet gehinderd door ziektes en beperkingen. Dat je op een dag gewoon omvalt.”

“Het ideaal dat je tot je overlijden alles kunt, niet gehinderd door ziektes en beperkingen. Dat je op een dag gewoon omvalt.”

Claudine Lamoth weet als bewegingswetenschapper als geen ander hoe belangrijk een gezond bewegingspatroon daarbij is. Zeker zo belangrijk als gezond eten. “Zonder healthy life geen healthy ageing.”

Ouder worden begint al bij de geboorte. En de achteruitgang van het lichaam zet vanaf je dertigste in. Lamoth: “Vanaf dan verlies je iedere tien jaar vijf procent aan spierkracht, als je niks doet.”

Wie wel eens een been gebroken heeft kent het wel, schetst ze: “Na zes weken in het gips is er van het spierweefsel in dat been weinig meer over, dat is heel zichtbaar. Het is eigenlijk het zelfde proces dat zich voltrekt als je steeds op je stoel zit, alleen gaat dat laatste dan iets langzamer.”

Het nieuwe roken

Zitten wordt wel het nieuwe roken genoemd. Harianne en Claudine bespreken de vraag hoeveel ze vandaag al bewogen hebben. Harianne heeft een van-hot-naar-her-rendag, Claudine vindt dat ze wat veel op haar bureaustoel heeft gezeten. Al wordt dat in haar geval zeker gecompenseerd, want de bewegingswetenschapper zegt zeker acht uur per week aan sport te doen, bijvoorbeeld aan bikramyoga (bij veertig graden) en hardlopen.

De Nederlandse Norm Gezond Bewegen schrijft tenminste vijf dagen in de week dertig minuten matig intensief bewegen voor, voor kinderen, jongeren en mensen met overgewicht is de norm zestig minuten. De norm voor vijfenvijftigplussers is hetzelfde, maar zij mogen iets rustiger aan doen.

Lamoth juicht toe dat er allerlei dingen worden uitgevonden om het kantoorleven actiever te maken. Fietsen voor op de werkplek bijvoorbeeld of statafels om staand te werken.

Schaatsgame voor ouderen

De ouderen worden niet vergeten. De Groningse afdeling Bewegingswetenschappen heeft bijvoorbeeld, onder leiding van Lamoth, een schaatsgame ontwikkeld. Onderzoeker Mike van Diest promoveerde er vorig jaar op.

Het spel wordt helemaal met lichaamsbewegingen gestuurd. De senior maakt schaatsbewegingen voor de televisie en ziet een poppetje van zichzelf op het scherm. Dat poppetje doorkruist een echt Hollands ijslandschap, er zijn zelfs wakken op de route.

Lamoth en Hegge kennen elkaar via de game. Want na uitgebreid testen van het spel bij gezonde ouderen is het nu tijd het bij kwetsbaarder ouderen uit te proberen. En daar kent Hegge er genoeg van. De internist vindt het mooi dat het vooral om een zijwaartse beweging gaat. Die onder de knie houden is namelijk juist belangrijk om het evenwicht te bewaren en niet te vallen.

Ander voordeel: “Het  schaatsspel is niet heel zwaar of ingewikkeld. En je kunt er lekker thuis mee blijven.” Jazeker, beaamt Hegge desgevraagd, er zijn patiënten die zoiets niet meer willen, aan hun lijf geen polonaise meer. “Dat is natuurlijk een vrije keuze.”

Goeie ouwe Hollandse winters

Ouderen waren nauw betrokken bij het ontwikkelen van de schaatsgame en toonden zich enthousiaste gebruikers. Uiteraard zal dat samen hebben gehangen met de herinneringen aan de goeie ouwe Hollandse winters waar we tegenwoordig nog maar mondjesmaat op getrakteerd worden.

Het zou leuk zijn als Claudine een schaatsgame meeneemt de 21e, oppert Harianne Hegge. Dan kan het publiek er ook mee spelen. Maar wat als aanwezigen er een willen voor thuis? Claudine Lamoth: “Je kunt het nog niet kopen, dit spel. We zijn er mee bezig het op de markt te brengen. We zijn met diverse partijen in gesprek.”

De Medische Publieksacademie is een samenwerkingsverband tussen UMCG en Dagblad van het Noorden om wetenschappelijke medische kennis voor een breed publiek toegankelijk te maken. Alle lezingen voor dit voorjaar, ook die van Hegge en Lamoth, zijn volgeboekt. De lezingen worden opgenomen en kunnen worden teruggekeken op het YouTube-kanaal van het UMCG.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.