Veranderingen in de zorg kunnen bacterieverspreiding in de hand werken

, door Marjolein te Winkel
foto: Henk Veenstra

In geen enkel ziekenhuis zijn ze welkom: bacteriën die moeilijk of niet te bestrijden zijn met antibiotica. Helaas laten ze zich, ondanks strenge hygiënemaatregelen, niet gemakkelijk tegenhouden. UMCG-onderzoeker Tjibbe Donker onderzocht hoe deze bacteriën zich verspreiden en concludeert dat veranderingen in de zorg de verspreiding van bacteriën in de hand kunnen werken. “We moeten uitkijken dat we de zorg niet onveiliger maken”, waarschuwt hij.

 "Als de zorgstructuur verandert, heeft dat gevolgen voor de verspreiding van bacteriën."

Bacteriën zijn overal. In je huis, op kantoor, op je handen, in je lijf. Sommige bacteriën zijn nuttig, maar andere kunnen ziekmakend zijn. Gezonde mensen kunnen ziekmakende bacteriën bij zich dragen zonder dat ze er last van hebben of ziek van worden. Ouderen en zieken kunnen wel flink last krijgen van bacteriën die bijvoorbeeld longontsteking kunnen veroorzaken, of een wond zo kunnen infecteren dat die niet goed geneest. En wat het nog vervelender maakt: niet alle bacteriële infecties kunnen bestreden worden met antibiotica. 

​​​Le​​​vensbedreigend

Een bekend voorbeeld van een bacterie die bestand is tegen veel antibiotica is de MRSA-bacterie. “Gelukkig is MRSA niet ongevoelig voor alle antibiotica”, zegt Donker. “Maar wanneer iemand ziek is en de meest voor de hand liggende antibiotica werken niet, dan gaat er wel wat tijd overheen om erachter te komen wat wel werkt. Een infectie kan dan steeds erger worden. Bij ernstig zieke mensen kan een infectie met MRSA daarom levensbedreigend zijn.”

​Stren​ge richtlijnen

Er is ziekenhuizen daarom alles aan gelegen om besmetting met MRSA te voorkomen. In Nederland zijn er, in v​ergelijking met andere Europese landen, strenge richtlijnen die daarbij helpen. “Iedereen die in aanraking komt met vee, zoals boeren en handelaren, wordt gescreend op MRSA voor ze worden opgenomen in een ziekenhuis”, legt Donker uit. “Dat geldt ook voor mensen die in het buitenland in een ziekenhuis hebben gelegen en m​ensen die in een zorginstelling hebben gelegen waar een MRSA-uitbraak is geweest. Maar daarmee vo​orkom je besmettingen nooit helemaal, want patiënten die van het ene ziekenhuis naar het andere worden verwezen, kunnen zo’n bacterie ook ongemerkt bij zich dragen en kunnen dus zorgen voor verspreiding ervan.” 

​​Regionale gre​​nzen

In zijn onderzoek heeft Donker met behulp van wiskundige modellen in kaart gebracht hoe patiënten zich van ziekenhuis naar ziekenhuis verplaatsen. “Uit die modellen blijkt dat alle ziekenhuizen met elkaar in verbinding staan, maar de een veel meer dan de ander”, legt Donker uit. “Die verbindingen zijn vooral regionaal. Elke regio heeft een ziekenhuis waar heel veel mensen komen, meestal een academisch ziekenhuis. Patiënten komen daar vanuit een kleiner ziekenhuis in de omgeving, of gaan vanuit dat grote ziekenhuis naar een ander ziekenhuis in de omgeving. Zo ontstaan netwerken van regionale ziekenhuizen met duidelijke grenzen. Patiënten verplaatsen zich binnen die netwerken, maar veel minder van het ene netwerk naar het andere. En dat geldt dus ook voor de verspreiding van bacteriën.”

​Landelijke​​ uitbraak

Nu de gezondheidszorg in Nederland verandert en er steeds meer landelijke gespecialiseerde centra worden opgericht waar patiënten vanuit het hele land naartoe komen, kunnen bacteriën zich ook buiten de regionale netwerken gemakkelijker verspreiden. “Die natuurlijke grens die is ontstaan door de netwerken van zorg verdwijnt dan”, zegt Donker. “Waar een uitbraak van MRSA of andere gevaarlijke bacteriën nu nog in de regio blijft – en dus gemakkelijker is op te sporen en te bestrijden – wordt het bij een landelijke uitbraak veel lastiger om goede maatregelen te nemen. We moeten daarom uitkijken dat we door de veranderingen de gezondheidszorg niet onveiliger maken” 

​​​​​Voorzorgsmaatreg​​​elen

Door de centrale rol van met name de academische ziekenhuizen in een regio is het volgens Donker belangrijk om juist daar te investeren in voorzorgsmaatregelen. Om grote uitbraken te voorkomen moet bovendien de structuur van zorgnetwerken zoals die nu is zo veel mogelijk in tact worden gehouden. “Pas op met regio-overstijgende centra”, waarschuwt hij. “Als de zorgstructuur verandert, heeft dat gevolgen voor de verspreiding van bacteriën. Dat zien we bijvoorbeeld in Engeland. Daar verplaatsen patiënten zich vaker tussen de grotere ziekenhuizen, met als gevolg dat de verspreiding van bacteriën steeds moeilijker is te voorkomen en te bestrijden.”


Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.