Verborgen leed door endometriose

, door Theone Joostensz
foto: Shutterstock

In Nederland lijdt een op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd aan endometriose. Een veelvoorkomende, maar veelal onbekende aandoening die groot lichamelijk en psychisch leed veroorzaakt, aldus gynaecoloog Ellen Klinkert en anesthesioloog en pijnspecialist Gerbrand Groen van het UMCG. Zij verzorgen 2 april de Medische Publieksacademie over endometriose. “Als een vrouw 2 dagen per maand niet kan functioneren van de buikpijn, dan moeten alle alarmbellen afgaan.”

Endometriose is een aandoening waarbij het baarmoederslijmvlies, dat normaal gesproken alleen de binnenkant van de baarmoeder bekleedt, zich ook buiten de baarmoeder gaat nestelen. Zoals in het buikvlies, of in andere organen in de onderbuik. Daar groeit het verder, met alle nare en soms ook gevaarlijke gevolgen van dien. Hoe komt het baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder terecht?
 
“Tijdens de menstruatie wordt het baarmoederslijmvlies afgestoten”, vertelt Klinkert. “Het merendeel van het menstruatiebloed verlaat het lichaam vaginaal, maar een deel loopt via de eileiders terug de buikholte in. Dat is heel normaal en niets om je zorgen over te maken.

“Het bloed bevat cellen van het baarmoederslijmvlies die aan het buikvlies blijven plakken. Het lichaam ruimt die cellen netjes op, behalve als je endometriose hebt. Dan herkent je lichaam het niet als weefsel dat daar niet thuishoort. Dat weefsel gaat zich gedragen als het baarmoederslijmvlies in je baarmoeder. Dus ben je ongesteld, dan gaan die plekjes meebloeden. Die bloedende wondjes in de buikholte wekken ontstekingsreacties op, wat littekenweefsel en verklevingen veroorzaakt. Daardoor kunnen pijnklachten ontstaan, vooral tijdens de menstruatie, en vruchtbaarheidsproblemen.’

‘Het hoort erbij’

Een op de tien vrouwen lijdt aan endometriose. Dat is behoorlijk veel. Hoe kan het dan dat de aandoening zo onbekend is? “Dat is ook volkomen onterecht”, zegt Klinkert.

“Endometriose wordt niet snel ontdekt en erkend als een serieus probleem. Een vrouw heeft vaak al jarenlang hevige pijnklachten tijdens de menstruatie, vaak vanaf het prille begin, voordat ze ermee naar de huisarts gaat. En áls ze dan eindelijk alle moed bij elkaar heeft geraapt, dan zegt de arts: ‘Buikpijn hoort nou eenmaal bij ongesteld zijn’.”

Voordat een patiënte bij Klinkert aanklopt, heeft ze vaak al een lange reis achter de rug langs allerlei specialisten. Die denken vaak niet aan de mogelijkheid endometriose. “Jonge vrouwen die gestopt zijn met de pil, veel klachten krijgen en maar niet zwanger worden, die hebben bijna ‘geluk’. Want die worden wel gelijk naar de gynaecoloog verwezen.

Met een kijkoperatie kan worden vastgesteld of er sprake is van endometriose. “Wat we dan doen, is symptoombestrijding. Met de anticonceptiepil of andere hormoonmedicijnen onderdrukken we de cyclus zodat een vrouw zo min mogelijk ongesteld wordt en zo weinig mogelijk last heeft van die menstruaties. We hopen ook dat de afwijkingen daardoor niet toenemen. Want elke keer als een patiënte ongesteld is, kunnen er weer nieuwe plekjes bij komen. Het nadeel van hormoontherapie is dat ze last kan krijgen van bijwerkingen en niet zwanger kan worden. Opereren is dan een alternatief.”

Pijndempend vermogen

“Het gebrek aan herkenning en erkenning van deze aandoening veroorzaakt veel schade bij deze vrouwen”, zegt Groen. “Hun klachten worden niet serieus genomen. Bij een deel van hen is inmiddels een chronisch pijnprobleem ontstaan: de pijn is een op zichzelf staand probleem geworden. Daardoor kan het zijn dat na een succesvolle operatie, een patiënte toch pijn kan blijven houden. Zelfs na een tweede operatie.

Groen: “Hoe ervaar je pijn, hoe ga je ermee om, hoe worden pijnprikkels doorgegeven? Als we dat snappen, kunnen we vrouwen beter helpen bij hun pijnklachten. Als het zenuwstelsel herhaaldelijk prikkels krijgt, wordt het gevoeliger. Tik maar eens een hele tijd met een vinger op dezelfde plek op de rug van je hand. Op een gegeven moment ervaar je dat als een pijnprikkel. Wij hebben ons eigen pijndempend vermogen. Bij chronische pijnpatiënten blijft dat hele systeem maar actief totdat het op een gegeven moment is uitgeput.”

“Pijn wordt vertaald in de emotionele hersenen. Daardoor kun je op het ene moment ook veel meer hebben dan op het andere moment. Dat is je mentale weerbaarheid. Dit zijn heel ingewikkelde processen, waarvan we de rol onderzoeken bij deze vrouwen. Wat kunnen we eraan doen, hoe zit het nou precies? Het zijn complexe patiënten die vaak meerdere problemen hebben. We streven naar een integrale aanpak van die problemen.”

Klinkert: “Soms is de endometriose zo ernstig dat er een groot stuk darm moet worden verwijderd, of een nier. Het kan echt gevaarlijk zijn. Toch zie ik regelmatig vrouwen opgelucht reageren, terwijl het heel slecht nieuws is als je zo’n grote afwijking hebt. Ze zijn zo blij dat er iets gevonden is en dat ze niet gek zijn. De foto’s van hun operatie hebben ze bij zich op hun telefoon, om te kunnen laten zien als bewijs. Dat vind ik echt heel schrijnend. Het is een groot verborgen leed.”

Medische Publieksacademie 
Op dinsdag 2 april is er in het UMCG een Medische Publieksacademie over endometriose.  Ellen Klinkert en Gerbrand Groen​ vertellen over de behandeling van en het onderzoek naar deze aandoening.
De Medische Publieksacademie is opgericht door UMCG en Dagblad van het Noorden. 

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.