Vertraging in diagnose zaadbalkanker door schaamte

, door Anita Harte
foto: Shutterstock

Schaamte over de klachten leidt tot uitstel van een bezoek aan de huisarts bij mannen met zaadbalkanker. Ook het opleidingsniveau van de mannen speelt een rol bij het moment waarop ze voor het eerst naar de huisarts gaan met hun klachten, zij het in mindere mate. Het uitstel is medebepalend voor het stadium van de ziekte op het moment van diagnose. Een en ander blijkt uit een onderzoek onder 60 mannen met zaadbalkanker, uitgevoerd in het UMCG door een groep onderzoekers, waaronder hoogleraar chirurgische oncologie Harald Hoekstra.

Uit hetzelfde onderzoek blijkt eveneens dat bij ongeveer de helft van de patiënten eerst een verkeerde diagnose werd gesteld, waardoor het langer duurde voor de huisarts doorverwees naar een specialist. Ook deze vertraging hangt samen met een hoger ziektestadium op het moment van de juiste diagnose.

De huidige overlevingskansen voor zaadbalkanker zijn zeer hoog, zegt Hoekstra. “Zaadbalkanker is zeldzaam. Wanneer de diagnose pas in een laat stadium wordt gesteld, is intensievere chemotherapeutische behandeling – vaak in combinatie met aanvullende chirurgie – noodzakelijk. Dit leidt tot bijkomende klachten en uiteindelijk lagere overlevingskansen.” 

De onderzoekers wilden daarom weten hoeveel vertraging er optreedt voor de juiste diagnose wordt gesteld en welke factoren daarmee samenhangen. 

Een belangrijke aanbeveling van het onderzoek betreft het beter informeren van jongvolwassen mannen en huisartsen over de ziekte zaadbalkanker, zodat hun kennis toeneemt en ze eerder actie ondernemen. 

​​​Tijd tot eerste huisartsbezoek

De onderzoekers maken onderscheid tussen ‘patiëntvertraging’ (tijd tussen ontstaan klachten en eerste huisartsenbezoek) en ‘doktersvertraging’ (tijd die het duurt voor patiënt wordt doorverwezen naar een specialist).

Voor het onderzoek werden 66 mannen benaderd die in het UMCG zijn gediagnostiseerd met zaadbalkanker, 60 van hen vulden een vragenlijst in. Naast het tijdsbestek werd ondermeer gevraagd naar leeftijd, opleiding, huwelijkse staat, bekendheid met zaadbalkanker, schaamtegevoelens en mate van beperking door de klachten. 

Dat schaamte leidt tot uitstelgedrag, komt mogelijk doordat zaadbalkanker vooral jonge mannen treft, zegt Hoekstra. “En dan juist op het moment dat ze vooral bezig zijn met aantrekkelijkheid en seksualiteit.” Of patiënten wel of niet ‘hadden gehoord van’ zaadbalkanker bleek geen aantoonbaar effect te hebben op de ‘patiëntvertraging’. Ook het hebben van pijnklachten, verandering van het scrotum of het al dan niet beperkt zijn in het dagelijks functioneren, bleek niet van invloed. 

Hoekstra: “Uit de studie blijkt dat alleen awareness – bekend zijn met – niet voldoende is om naar de huisarts te gaan. Er zit echter een verschil tussen ‘ervan gehoord hebben’ en ‘actuele kennis hebben’. Dat geldt ook voor het opmerken van veranderingen aan het scrotum. De mannen merken het wel, maar handelen vervolgens niet altijd direct. We verwachten dat nauwkeuriger kennis van symptomen van zaadbalkanker de ziektebekendheid zal verhogen en mogelijk zal leiden tot eerder huisartsbezoek.”

​​​Doorverwijzing

Wat betreft de ‘doktersvertraging’ blijken onjuiste diagnoses een rol te spelen. Hoekstra: “Veel van de mannen in ons onderzoek werden in eerste instantie gediagnosticeerd met rugpijn, ontsteking van de bijbal of een niet-kwaadaardige zwelling van het scrotum. Ik denk dat huisartsen bij lies- of scrotum klachten en bij lage rugklachten, altijd de mogelijkheid van zaadbalkanker in hun achterhoofd moeten houden. Vooral bij jongvolwassenen. Daarnaast is het goed om huisartsen voortdurend te scholen op het belang van echografie van de zaadballen, in combinatie met tumormarker​onderzoek.”​

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.