“We moeten blijven testen om kwetsbare mensen te beschermen”

, door Theone Joostensz

​Alex Friedrich, hoogleraar Medische Microbiologie en hoofd van de afdeling Medische Microbiologie en Infectiepreventie van het UMCG, werd geveld door het coronavirus. Het maakte hem niet minder strijdlustig: “We moeten onze zorgmedewerkers blijven testen. Dat is de enige manier om verdere verspreiding van het virus te voorkomen en om kwetsbare mensen te beschermen.”

Twee weken lang was Friedrich er behoorlijk ziek van: hoesterig, spierpijn, hoge koorts, extreme vermoeidheid; zijn immuunsysteem vocht keihard tegen het coronavirus. Inmiddels is hij weer gezond, maar “de batterijen zijn sneller leeg dan ik gewend ben. Normaliter loop ik elke ochtend zo’n tien kilometer hard. Maar die conditie moet ik nu eerst weer opbouwen.”

Friedrich hield nauwgezet een logboek bij over zijn ziekteverloop. Hij mat meerdere malen per dag zijn bloeddruk, temperatuur en zuurstofsaturatie; het zuurstofgehalte in zijn bloed. “Wat opviel, was dat mijn reukzin na de derde dag verdween. Ik kon de geur van koffie niet meer ruiken, terwijl ik niet neusverkouden was. Inmiddels weten we dat 40 tot 70 procent van de coronazieken zijn reukzin tijdelijk verliest.” 

Is hij, nu hij hersteld is van corona, immuun voor het virus? “Ik hoop het wel, maar zeker weten doet niemand dat”, antwoordt Friedrich. “Niet iedereen bouwt immuniteit op. Bovendien is het maar de vraag hoe lang die immuniteit werkt. Daar is nog niets over bekend. Uit de eerste gepubliceerde data blijkt nu wel dat mensen met heel lichte klachten minder immunologische reactie vertonen dan mensen met een zwaarder ziektebeeld.”

Groepsimmuniteit

Juist omdat we zo weinig weten over dit coronavirus, moeten we terughoudend zijn met begrippen als ‘groepsimmuniteit’, vindt Friedrich. Een term die volgens hem verkeerd is geïnterpreteerd en gecommuniceerd, en vervolgens een eigen leven is gaan leiden: 

“Groepsimmuniteit kan nooit een infectiepreventiestrategie zijn. Er bestaat geen natuurlijke, gecontroleerde manier van groepsimmuniteit opbouwen. De enige veilige manier om dat te doen, is door middel van vaccinatie.

“Het virus ‘gecontroleerd’ zich laten verspreiden onder de bevolking, is onverantwoord. Want het betekent dat je misschien 60 tot wel 80 procent van de mensen moet laten besmetten. Terwijl meer dan 30 procent groot risico loopt. Dat zijn de ouderen, mensen met onderliggend lijden zoals diabetes en hartziekten, en mensen met obesitas. Deze risicofactoren vind je ook bij jonge mensen en zelfs bij kinderen. Ook zij moeten worden beschermd.

“Als je accepteert dat het virus zich verspreidt, dan accepteer je ook dat de mensen die je moet beschermen, ernstig ziek worden en zelfs overlijden. Dat kán niet. De enige strategie die je kunt voeren, is dat je iedereen die kwetsbaar is, beschermt. Plús iedereen die met kwetsbare mensen werkt, dus de zorgmedewerkers. En ondertussen hoop je natuurlijk dat er enige immuniteit wordt opgebouwd en dat we zo snel mogelijk een vaccin of een behandeling krijgen.”

Search & contain

Dat is de reden dat Friedrich vindt dat alle zorgmedewerkers, zelfs als ze heel milde klachten hebben, getest moeten worden. Degenen die positief testen, gaan in thuisquarantaine; het zogenaamde search & contain-beleid.

In het noorden zijn zeker tot 15 procent van de huishoudens gerelateerd aan de zorg, aldus Friedrich: “Een ziekenhuis kan de epidemie enorm aanjagen. Eén geïnfecteerde zorgmedewerker kan wel twintig tot dertig collega’s en patiënten besmetten die het virus vervolgens verder de regio in brengen, en daarmee tot een superverspreider worden. 

“Een zorgmedewerker of zijn/haar huisgenoot die klachten heeft, testen we meteen. Iemand die negatief test, kan gewoon blijven werken. Iemand die een ander virus bij zich draagt, bijvoorbeeld het rhinovirus dat een snotneus veroorzaakt, kunnen we ook de mogelijkheid bieden om veilig te blijven werken. Zorgmedewerkers die geen klachten hebben, maar die wel blootgesteld zijn aan iemand die positief blijkt, moeten we ook testen.”

Lange tijd week het search & contain-beleid af van het overheidsbeleid. Inmiddels lijkt de noodzaak van testen toch doorgedrongen te zijn in Den Haag: de testcapaciteit wordt landelijk opgeschroefd.

Kleine piekjes

Friedrich: “Door een combinatie van factoren verloopt de epidemie in het noorden anders dan in de rest van het land. Het carnaval heeft bijvoorbeeld gezorgd voor een enorme verspreiding van het virus in de zuidelijke provincies. Daardoor kwamen de afgekondigde maatregelen, zoals het sluiten van de horeca en de universiteiten, voor ons op tijd, maar voor Noord-Brabant te laat. De verspreiding was daar niet meer tegen te houden. 

“In de noordelijke provincies proberen we die grote piek te voorkomen door de kleine piekjes die her en der ontstaan, meteen de kop in te drukken. Dat betekent: de landelijke maatregelen volgen, thuisblijven en zoveel mogelijk zorgmedewerkers testen. De komende tijd moeten we ons erop richten om de zogenaamde hot spots – virushaarden – buiten zorginstellingen op te sporen en daar ook te testen. Het doel is om de verspreiding van het virus te tackelen. Als je dat consequent blijft doen, dan heeft een epidemie weinig kans om te groeien.”

Meer licht, meer zon 

Nu de dagen lengen en het kwik stijgt, zal het aantal besmettingen waarschijnlijk iets afnemen, naar verwachting met 20 procent. Respiratoire virussen, waar het coronavirus onder valt, verspreiden zich minder snel onder invloed van uv-licht en hogere temperaturen. Normaal gesproken is het gedrag van mensen in de zomer ook anders; ze gaan meer naar buiten. Al zal dat deze zomer anders zijn vanwege het advies om binnen te blijven.

Een afname van 20 procent klinkt hoopvol. Er is echter een grote ‘maar’: “Bij pandemieën zoals deze, raken er continu enorm veel mensen besmet”, zegt Friedrich. “Kijk maar naar wat er nu gebeurt in New York. Op zulke grote aantallen telt 20 procent minder besmettingen niet. Daarom is het van belang om het aantal besmettingen zo lang mogelijk zo laag mogelijk te houden. Zakt het aantal, dan merk je dat meteen. Stijgt het, dan kun je ook snel ingrijpen.”

Maatregelen UMCG
Meer weten over hoe het UMCG omgaat met het coronavirus? Op deze pagina vind je alle informatie.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.