Ziek door onbekende oorzaak

, door Marjolein te Winkel
foto: Henk Veenstra

Je hebt lichamelijke klachten, maar de dokters kunnen geen onderliggende ziekte vaststellen. Dat betekent niet dat de klachten niet  behandeld kunnen worden. Judith Rosmalen, hoogleraar Psychosomatiek in het UMCG, ontwikkelde een online tool die zorgverleners en patiënten inzicht geeft in de klachten en behandeling op maat biedt.

Iedereen is wel eens moe, heeft wel eens pijn of last van zijn buik, zonder precies te weten hoe het komt. Vaak gaat het na een nacht goed slapen, of na een paar dagen ‘uitzieken’ wel weer over.

Maar gaat het niet over, dan wil je wel graag weten wat er met je aan de hand is. Je gaat ervan uit dat de huisarts de klachten kan verklaren, er een pilletje voor kan voorschrijven of je naar een specialist in het ziekenhuis kan sturen voor een scan of een onderzoek.

Niet altijd verklaard

Toch komt het bij ongeveer de helft van alle huisartsbezoeken voor dat de huisarts geen medische verklaring kan vinden voor lichamelijke klachten. Ook verwijzen naar het ziekenhuis levert lang niet altijd een diagnose op: bij een groot deel van de mensen die naar een medisch specialist in het ziekenhuis gaat, is geen lichamelijke oorzaak te vinden die de klachten verklaart.

“Dat betekent niet”,  benadrukt Judith Rosmalen, “dat het dus psychisch is.” Rosmalen is hoogleraar psychosomatiek in het UMCG, en houdt zich bezig met onderzoek naar oorzaak en behandeling somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten, ofwel SOLK: “Lichamelijke klachten die minstens enkele weken duren en, na adequaat medisch onderzoek, niet zijn verklaard.”

Maar geen diagnose betekent niet dat er niets te doen is aan de klachten. Rosmalen: “Er zijn genoeg klachten waarvan we de oorzaak niet weten, maar die we wel kunnen behandelen. Een goed voorbeeld is een hoge bloeddruk. Ook zonder de oorzaak te weten, kunnen we die goed behandelen.”

Dat geldt ook voor SOLK. “Het uitgangspunt daarbij is om te kijken: wat kunnen we doen om het lichaam de kans te geven zichzelf te herstellen, zodat de klachten verminderen en de patiënt beter kan functioneren.”

Rosmalen ziet hierbij een belangrijke rol voor de huisarts. Deze kan hierbij samenwerken met de praktijkondersteuner Geestelijke Gezondheidszorg (POH-GGZ), of bijvoorbeeld een fysiotherapeut.

Online toolbox

Rosmalen heeft hiervoor een online toolbox ontwikkeld, die zorgverleners en patiënten helpt om klachten te begrijpen en aan te pakken. Het is een online omgeving die klachten in kaart brengt en waarin een patiënt kan bijhouden hoeveel last hij of zij ervaart van de klachten. Ook laat het de gevolgen van de klachten zien: wat doet iemand wel en niet, en hoe reageert de omgeving op de klachten? En wat gaat er vooraf aan dagen met veel, of juist weinig klachten?

“De toolbox helpt de zorgverleners met het bieden van de juiste zorg, en geeft de patiënt inzicht in de klachten”, legt Rosmalen uit. “Ook krijgen patiënten oefeningen op maat die passen bij hun klachten, helemaal afgesteld op de situatie van die patiënten. Met deze oefeningen kan de patiënt ontdekken wat wel, en wat niet helpt bij zijn of haar klachten.” 

Van alle informatie die in de toolbox wordt verzameld, wordt voor elke patiënt een boek gemaakt met persoonlijke adviezen, eigen inzichten en gepersonaliseerde inspirerende quotes . De patiënt schrijft hiervoor zelf het voorwoord. “Een eigen zelfhulpgids, helemaal op maat gemaakt.”

Met de geanonimiseerde informatie in de tool doet Rosmalen ook onderzoek, met als doel beter te weten welke behandeling geschikt is bij bepaalde klachten. “Daar heeft uiteindelijk de patiënt ook weer baat bij.”   

Sinds de zomer wordt de tool in een pilot door ongeveer honderd zorgverleners gebruikt. De pilot loopt tot maart. Het systeem is daarna tegen betaling beschikbaar, en gratis voor  huisartsen die aan onderzoek mee willen doen. 

Judith Rosmalen is een van de sprekers tijdens de studiemiddag ‘Gepersonaliseerde Zorg: geen woorden maar daden’  die op 11 december wordt georganiseerd door het Rob Giel Onderzoekscentrum, een samenwerkingsverband tussen het Universitair Centrum Psychiatrie van het UMCG en GGZ-instellingen. De middag is bedoeld voor zorgverleners en belangtellenden, en vindt plaats in Theater de Kimme in Zuidlaren. Klik hier voor meer informatie over de bijeenkomst en hier voor meer informatie over de toolbox.

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.