Mondgezondheid kwetsbare ouderen laat te wensen over

, door Marjolein te Winkel
foto: Shutterstock

​De mondgezondheid van kwetsbare ouderen laat veel te wensen over. Dat concludeert tandarts-geriatrie Arie Hoeksema in zijn proefschrift, waarop hij promoveert. “Tandartsen en mondhygiënisten moeten zich meer bewust zijn van de kwetsbare ouderen die wegblijven.” Hoeksema is als onderzoeker verbonden aan het UMCG.
 
Gaatjes, afgebroken tanden, tandvleesontstekingen; van driekwart van de verpleeghuispatiënten die tandarts Arie Hoeksema de afgelopen vijf jaar onderzocht, noemt hij de mondgezondheid matig tot slecht.

En dan hebben we het alleen over de kleine groep mensen die hun eigen tanden en kiezen nog heeft. “Verreweg het grootste deel van de mensen in verpleeghuizen, zo’n tachtig procent, heeft een kunstgebit”, stelt Hoeksema vast.

Slechte mondgezondheid

Al 25 jaar behandelt Hoeksema, naast de patiënten in zijn eigen algemene praktijk in Winschoten, een dag een in de week ouderen in verpleeghuizen. Als tandarts-geriatrie, een van de achttien die Nederland rijk is, weet hij al jaren dat het slecht gesteld is met de mondgezondheid van kwetsbare verpleeghuispatiënten.

Maar wat hieraan ten grondslag ligt, kon hij niet verklaren. “Waarom gaat het gebit achteruit als mensen ziek worden? Waarom kom ik in de verpleeghuizen zo veel mensen tegen met een kunstgebit? En waarom is bij de mensen die wel hun eigen tanden hebben, de kwaliteit van het gebit zo slecht?”

Tussen diagnose en opname

Hoeksema stelde een groot kennishiaat vast op het gebied van mondzorg bij ouderen en besloot op zoek te gaan naar de feiten. Hij volgde 725 langdurig opgenomen patiënten vijf jaar lang, vanaf het moment dat ze werden opgenomen in een verpleeghuis tot het moment dat ze overleden, of het verpleeghuis verlieten.

Hij concludeert dat de problemen al beginnen ver voor ouderen in een verpleeghuis worden opgenomen. “Wanneer er bij iemand een ziekte wordt vastgesteld, bijvoorbeeld dementie, duurt het vaak nog jaren voor diegene wordt opgenomen in een verpleeghuis”, zegt Hoeksema. “Maar juist in de jaren tussen diagnose en opname gaat de mondzorg enorm achteruit.”

Iemand vergeet te poetsen, of krijgt steeds meer moeite met poetsen omdat de motoriek minder wordt. “En kwetsbare ouderen krijgen vaak medicijnen die de aanmaak van speeksel remmen, waardoor de zelfreiniging van de mond afneemt en bacteriën die gaatjes veroorzaken meer kans krijgen”, zegt Hoeksema.

Een rol voor de tandartsen

Bovendien worden ouderen soms bewust weggehouden bij de tandarts. “Niet uit kwade wil”, voegt hij daar aan toe, “maar juist uit bescherming. De ouderen moeten al zo veel en kunnen steeds minder. Dan gaat een doktersbezoek voor, en wordt de tandarts overgeslagen.”

Medewerkers van de thuiszorg kunnen mondgezondheid actief onder de aandacht brengen, bijvoorbeeld door te vragen wanneer iemand voor het laatst bij de tandarts is geweest, vindt Hoeksema.

“Maar hier ligt ook een rol voor de tandartsen zelf”, benadrukt hij. “Mondzorgprofessionals moeten zich veel bewuster zijn van de kwetsbaarheid van mensen. Ze moeten niet alleen oog hebben voor de mensen die in hun stoel liggen, maar ook voor de mensen die wegblijven.”

Preventie is belangrijk

Dat is belangrijk, legt Hoeksema uit, omdat mondgezondheid van invloed kan zijn op de algehele gezondheid. “Slechte mondgezondheid kan ervoor zorgen dat reumatische artritis progressiever verloopt, dat er een verhoogde kans is op een beroerte, maar ook sneller een longontsteking kan ontstaan. Met andere woorden: een bacteriële ontsteking in de mond kan zorgen voor problemen in andere delen van het lichaam.”

Iedereen is gebaat bij een gezonde mond, zegt Hoeksema, en preventie is belangrijk. “Juist voor kwetsbare ouderen, want eenmaal in een verzorgingshuis is het handhaven van een goede mondzorg, als deze al aanwezig is, heel moeilijk. Ouderen kunnen het zelf vaak niet meer en met name patiënten met dementie zijn doorgaans heel moeilijk te poetsen en te behandelen. Dan moet je vaak naar sedatie of narcose grijpen en dat is ongewenst  bij ouderen.”

De moeite waard

Mensen van 75 jaar en ouder moeten regelmatig naar de tandarts voor controle, adviseert Hoeksema. “Minimaal jaarlijks, maar de kwetsbare ouderen zouden vaker moeten komen.”

In zijn onderzoek legt Hoeksema een direct verband tussen de robuuste ouderen, die vaak hun eigen tanden en kiezen hebben en een goede kwaliteit van leven hebben, en de ouderen met een slechte mondgezondheid of een kunstgebit, die veel kwetsbaarder zijn, meer medicijnen gebruiken en een slechtere kwaliteit van leven hebben.

Volgens Hoeksema moet de focus op een goede mondgezondheid groter zijn. “Het is de moeite waard om je gebit goed te verzorgen, want je hebt er meer aan dan je denkt, ook als je 80 bent.”

Pagina delen Sluiten
 (optioneel)
Wat betekent dit?

Dit is een controle om vast te stellen dat u een menselijke bezoeker van deze pagina bent en geen zoekrobot.